Filmy DVD mogłyby być tańsze

ZAiKS iStowarzyszenie Filmowców Polskich naruszyły prawo – uznała
Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji iKonsumentów. Na organizacje
nałożono kary włącznej wysokości ponad 1,2 mln z.

Każdemu twórcy przysługuje prawo do wynagrodzenia za korzystanie z jego utworu. Jednakże indywidualne zarządzanie iochrona praw autorskich jest wdobie masowej eksploatacji uciążliwe czy wręcz niemożliwe. Ztego względu reprezentowaniem interesów twórców zajmują się organizacje zbiorowego zarządzania prawami autorskimi i pokrewnymi. WPolsce są to np. Stowarzyszenie Autorów ZAiKS i Stowarzyszenie Filmowców Polskich. Ich aktywność przejawia się m.in. wudzielaniu zezwoleń na korzystanie zdorobku twórców użytkownikom komercyjnym – nadawcom telewizyjnym, właścicielom kin czy wypożyczalni, wydawcom prasy sprzedającym bądź insertującym płyty do gazet lub czasopism itym podobnym. Organizacje pobierają wynagrodzenie należne ztytułu korzystania zpowierzonych im w zarząd praw idzielą je między twórców danego utworu audiowizualnego. Ich działalność opłacana jest zarówno przez twórców, użytkowników komercyjnych, ana końcu przez konsumentów, gdyż ztytułu wykonywania tych działań pobierają prowizję na pokrycie kosztów zbiorowego zarządu.

ZAIKSZAIKS

W grudniu 2005 roku, na wniosek Izby Wydawców Prasy, UOKiK wszczął postępowanie antymonopolowe przeciwko ZAiKS iSFP. Informacje zebrane wjego trakcie potwierdziły, że organizacje – dążąc do zagwarantowania sobie jak najwyższych zysków – porozumiały się iustaliły jednolite stawki za korzystanie zutworów audiowizualnych oraz odmówiły ich negocjowania. Zamierzeniem ZAiKS i SFP było wyeliminowanie konkurencji pomiędzy nimi ze szkodą nie tylko dla przedsiębiorców, którzy wcelach komercyjnych korzystają z praw autorskich, ale przede wszystkim ostatecznych użytkowników – konsumentów. Pobierana opłata ztytułu praw autorskich stanowi bowiem istotny element ceny nośnika znagraniem.

W toku postępowania UOKiK ustalił, że organizacje postanowiły pobierać od każdego egzemplarza stałe wynagrodzenie stanowiące 8 proc. jego ceny, jednak nie mniej niż sztywno określona stawka dla każdego nośnika (przykładowo dla filmu fabularnego na DVD – 2 zł).

Zdaniem Urzędu, wynagrodzenie dla twórcy powinno być zindywidualizowane, awarunki umowy na jakich udzielane jest prawo wykorzystania utworu powinny wynikać zaktualnej sytuacji rynkowej, uwzględniać charakter izakres wykorzystania. Wsytuacji, gdy ZAiKS i SFP jednostronnie iwspólnie ustaliły stawki, przedsiębiorcy korzystający zutworów pozbawieni zostali możliwości negocjowania ich wysokości.

Według informacji zgromadzonych przez Urząd, ZAiKS oraz SFP wprowadziły sztywne zasady wynagradzania poszczególnych kategorii twórców. Zgodnie zzawartym porozumieniem reżyser miał otrzymywać 35 proc. stawki inkasowanej za dany utwór audiowizualny, kompozytor – 20 proc., aoperator obrazu – 10 proc. Wpraktyce twórcy mieli otrzymywać zatem te same stawki niezależnie od wysokości poniesionych kosztów iwkładu pracy, atakże zysków komercyjnych użytkowników korzystających zich utworów.

Co równie istotne, organizacje porozumiały się mając świadomość, że ich działanie pozbawia twórców wyboru, której organizacji powierzyć swoje prawa autorskie wzarząd.

W celu zapewnienia, że obie strony będą realizować postanowienia, do których się zobowiązały ZAiKS iSFP ustaliły, że będą regularnie wymieniać informacje opobranych wynagrodzeniach. Jak ustalił Urząd, bezprawna praktyka obu organizacji trwa od końca 2003 roku do dziś.

Ustalenia ZAiKS iSFP mają charakter klasycznego porozumienia cenowego, na podstawie którego przyjęto jednolite stawki (w tym ceny minimalne), co przez doktrynę, orzecznictwo polskie i wspólnotowe uznawane jest za najcięższą izakazaną bezwzględnie praktykę ograniczającą konkurencję.

Zdaniem UOKiK, zachowanie organizacji prowadzi do eksploatacji finansowej użytkowników dóbr kultury, dotyka zatem bardzo szerokiego kręgu osób, astrony porozumienia zawierając je kierowały się chęcią maksymalizacji swoich przychodów oraz umocnieniem swojej pozycji rynkowej.

Na przedsiębiorców, obok nakazu zaniechania opisanej praktyki, nałożono kary finansowe. Stowarzyszenie Filmowców Polskich zobowiązano do zapłaty 250 tys. zł, Zaiks natomiast 1 mln zł. Znaczna rozbieżność wynika zfaktu, że Prezes UOKiK po raz kolejny wydał decyzję zakazującą ZAiKS stosowania praktyk ograniczających konkurencję – przykładem jest prawomocna decyzja wsprawie zespołu Brathanki. Winnej, wydanej w2002 roku – również prawomocnej – Prezes Urzędu zarzucił ZAiKS nadużycie rynkowej pozycji poprzez uzależnianie zawarcia umowy od przejęcia przez wydawców zobowiązań finansowych związanych zprodukcją hologramów na płyty.

- Wzwiązku ztym, że postępowanie było prowadzone równocześnie na podstawie przepisów wspólnotowych, projekt rozstrzygnięcia był konsultowany zKomisją Europejską. Decyzja nie jest ostateczna – strony mogą odwołać się do Sądu Ochrony Konkurencji iKonsumentów – powiedziała Małgorzata Cieloch, rzecznik prasowy Urzędu Ochrony Konkurencji iKonsumentów.

wirtualnemedia.pl