Laureat Grand Prix i zdobywca Nagrody Publiczności 20. MFF Nowe Horyzonty, wyróżniony także nagrodą FIPRESCI na festiwalu Berlinale 2020. Misternie skomponowana i urzekająca pięknem "Metamorfoza ptaków" to autobiograficzna, lecz niestroniąca od fikcji opowieść-wędrówka przez losy trzech pokoleń. Catarina Vasconcelos ze zmysłem malarki i wnikliwością archeolożki odkrywa nie tylko historię własnej rodziny, ale odsłania także uniwersalne mechanizmy przemiany, jakiej podlega wszystko, co żyje.
Piszę, bo wszystko inne mniej lubię. Piszę w przerwach od fantazjowania o upiciu się z Billem Murrayem... albo odwrotnie.

Literacka i hipnotyzująca podróż po pamięci nieograniczająca się tylko do intymnej i inwazyjnej operacji na otwartym sercu, ale samego zajwiska wspomnienia po latach. Malarstwo uczuciami. 9

Literacka podróż po pamięci, która jest utkana z delikatnego materiału, a jednocześnie potrafi silnie odnieść się do emocji jako siły odtwarzającej doświadczenia na poziomie rodzinnym, ale też przekazującym pałeczkę w snuciu historii o swoim kraju. Metamorfoza ptaków opowiada o swoim gnieździe rodzinnym, ale również o konsekwencjach wylatywania, odczuciach opuszczania gniazda, czyli połączenie osobistej impresji trzech pokoleń i podglądania zmian społecznych oraz politycznych wkoło siebie. Film przypomina sobie nie tylko o szybowaniu wizualnym, ale i tworzeniu poruszającego eseju wierszowanego, tak wrażliwego, osobistego, ale nie tylko od autorki dla autorki. Poetyka i liryka, z kadrami, które meldują się pod powiekami.

Metamorfoza ptaków (2020) -

Snujemy się po wspomnieniach utkanych pięknym ściegiem, ale wcale nie udelikatnionych i z segregacją emocji. Narracja jest prowadzona przez Catarine, która nieprzypadkowo ma na imię, jak reżyserka filmu, gdyż to ona przygląda się od szczegółu do ogółu, jak funkcjonują wspomnienia jej i innych, czym chce na różne sposoby utulić i przeżyć żałobę zmarłej babci i matki. Odbywa z nami zobowiązującą podróż, wspominając odejścia bliskich ze świata, gdzie śmierć jest dla żywych. Wraca ze świadomością, że jej tożsamość jest determinowana poprzez miejsce i rodzinę, z której pochodzi. Widzi ewolucje swojej rodziny, zmiany, ukryte w detalach i szczegółach, nie szczędząc nam ich pokazania w zamkniętych kadrach ze swoją refleksją z offu, ale też ruchu świata dookoła i jak to są wzajemnie uzupełniające się i wpływające na siebie przestrzenie — ta domowa i poza domowa. Poznaje pewne tajemnice rodzinne, odsłuchuje płytę z głosem swojej babci Beatriz, co jest najbliższym możliwym kiedykolwiek kontaktem z nią, a jej dziadek chce spalić korespondencję ze swoją żoną, co też pobudza ją do zastanawiania się nad wartością przedmiotu. Te odkrywanie nie ma w sobie żadnej kontrowersji, egocentryzmu, a jest myśleniem o wpływie na bohaterkę i na innych odczytywania kogoś na nowo. Autorka daje sobie dużo też przestrzeni na rozmyślanie na temat tej matki, która budowała gniazdko dla całej rodziny, po to, żeby pisklęta czuły się bezpiecznie. Z jednej strony tworzy je, tak wysoko by mogły dolecieć do swoich marzeń, a z drugiej strony toczy bitwę ze swoim naturalnym poczuciem pustki, kiedy je opuszczą.

Metamorfoza ptaków to ruchome malarstwo sercem, tego co dzieje się w nas, w relacjach z najbliższymi w kontakcie z nimi, ale i podczas jego braku. To bardzo inwazyjne działanie na swoim, żywym organizmie. Hipnotyzująca i opakowana doskonale wizualnie wędrówka, która jednak nie ucieka tymi zatrzymanymi kadrami od realności, a trafia do środka przemyśleń bardzo intymnych i tam urzęduje oraz tworzy pewien kolaż szczerej spontaniczności, że Ją też coś nieustannie zaskakuje.

Metamorfoza ptaków (2020) -

To jest również bardzo uwrażliwiony utwór, który szepcze nam do ucha, ale nie boi się uczuć różnej skali i również chce interpretować zjawiska. Nie jest nieznośnie enigmatyczny, czy przesadnie sentymentalny, żebyśmy czuli, że ktoś nadużyje do jego opowiadania słowa awangarda. Wszystkie obecne tam sceny są jednocześnie zachwycające pod względem budowy, konstrukcji, konsekwencji, pozornej statyczności, taśmy 16 mm przechodzącej w cyfrową nie bez powodu, ale również symbolicznie. To też zachwycające referowanie połączenia natury, przyrody z naturą ludzką i dbanie o ten pień życia rodzinnego w najróżniejszych okolicznościach. Jego uziemienia i zakorzenienia, które jest bardzo komunikatywne z realizmem magiczny i ruchomą poetyką oraz unerwieniem, niczym w Szczęśliwym Lazzaro.

Metamorfoza Ptaków doskonale dłubie w przeszłości dla skutków jej w teraźniejszości i jest taką żywą kroniką, odkurzeniem jej i ujawnieniem przed nami w pewnym momencie, pogłębiając zażyłość między reżyserką, a odbiorcą, ile jest fikcji, a ile prawdy w jej opowieści. To też nie jest wybrykiem żonglerskim, ku ucieszy widza, a poważnym nawiązaniem, do tego, jak często pamięć inaczej patrzy na wspomnienia, dystansuje się, ugładza je, dodaje im walorów, mimo że wcześniej takie nie były albo, jak dla bezpieczeństwa naszego plącze je z wyobraźnią.

To jeden z niewielu utworów, który przy takiej estetyzacji świadomej, a nie zmanierowanej wystawy, zostaje wyprzedzony przez treść. Ta jest przepełniona niesamowicie głębokimi i niemalże do oprawienia w złote ramki zdaniami. Są to zdania, które rozżarzone odbijają się na ciele, a niewystudiowane i powtarzane nieustannie. Na dodatek udaje się jej bez napastliwości, nie zmieniając sposobu narracji nawiązać od indywidualnej historii do rewolucji goździków, kolonialnych przewinień Portugalii wobec państw w Afryce. Potrafi swoją historią odlecieć, ale i odnieść Ją do wydarzeń bolesnych dla innych, niż jej samej.

Metamorfoza ptaków jest dziełem spełnionym poprzez szczerość, której artystyczna wręcz obsesja budowania każdej minuty, nie umniejsza naturalności tego doświadczenia. "Istnieje już tylko brak Ciebie". To podróż, która syci zmysł wzroku, tankuje wrażliwość, przedłuża refleksje o tożsamości i stracie do wielu godzin po seansie i nie ucieka od odpowiedzialności za swoje słowa. Wspomnienia niekontrolowane, w pięknym i ruchomym albumie aktualizowane.

Czy ta recenzja była pomocna? Tak Nie
Komentarze do filmu 0
Skomentuj jako pierwszy.
Więcej informacji

Ogólne

Czy wiesz, że?

  • Ciekawostki
  • Wpadki
  • Pressbooki
  • Powiązane
  • Ścieżka dzwiękowa

Fabuła

Multimedia

Pozostałe

Proszę czekać…