Kler 2018

Przed kilkoma laty tragiczne wydarzenia połączyły losy trzech księży katolickich. Teraz, w każdą rocznicę katastrofy, z której cudem uszli z życiem, duchowni spotykają się, by uczcić fakt swojego ocalenia. Na co dzień układa im się bardzo różnie. Lisowski jest pracownikiem kurii w wielkim mieście i robi karierę, marząc o… zobacz więcej

Reżyseria
Scenariusz
,
Aktorzy
, ,

W Kinie

Cinema City GeminiPark, Bielsko-Biała, 12:00 repertuar i rezerwacje biletów

Zwiastuny Zobacz wszystkie 1 zwiastun

Zdjęcia Zobacz wszystkie 21 zdjęć

Obsada Zobacz pełną obsadę

Janusz Gajos
jako Arcybiskup Mordowicz
Arkadiusz Jakubik
jako Ksiądz Kukula
Robert Więckiewicz
jako Ksiądz Trybus
Jacek Braciak
jako Ksiądz Lisowski
Joanna Kulig
jako Hanka
Adrian Zaremba
jako Jan, wikary
Ignacy Klim
jako Rysiek
Michał Gadomski
jako Ojciec Ryśka
Katarzyna Chlebny
jako Bożena
Iwona Bielska
jako Kaczorowska
Bartosz Tryboń
jako Syn Nowakowej

Fabuła

Przed kilkoma laty tragiczne wydarzenia połączyły losy trzech księży katolickich. Teraz, w każdą rocznicę katastrofy, z której cudem uszli z życiem, duchowni spotykają się, by uczcić fakt swojego ocalenia. Na co dzień układa im się bardzo różnie. Lisowski jest pracownikiem kurii w wielkim mieście i robi karierę, marząc o Watykanie. Problem w tym, że na jego drodze staje arcybiskup Mordowicz, pławiący się w luksusach dostojnik kościelny, używający politycznych wpływów przy budowie największego sanktuarium w Polsce... Drugi z księży, Trybus, jest wiejskim proboszczem. Sprawując posługę w miejscu pełnym ubóstwa, coraz częściej ulega ludzkim słabościom. Niezbyt dobrze wiedzie się też Kukule, który – pomimo swojej żarliwej wiary – właściwie z dnia na dzień traci zaufanie parafian. Wkrótce historie trójki duchownych połączą się po raz kolejny, a wydarzenia, które będą mieć miejsce, nie pozostaną bez wpływu na życie każdego z nich. opis dystrybutora

Gatunek
Dramat, Obyczajowy
Słowa kluczowe
pogrzeb, korupcja, ksiądz, seks z księdzem zobacz więcej

Zobacz także

Szczegóły

Premiera
2018-09-28 (kino), 2018-09-18 (świat)
Dystrybutor
Kino Świat
Wytwórnia
Polski Instytut Sztuki Filmowej (współfinansowanie)
Regionalny Fundusz Filmowy (Kraków) (współfinansowanie)
Profil Film zobacz więcej
Kraj produkcji
Polska
Inne tytuły
3 (Polska) (tytuł roboczy)
Clergy (tytuł międzynarodowy)
Wiek
od 15 lat
Czas trwania
133 minut
Budżet
10 000 000 PLN

Wiadomości zobacz wszystkie 18 wiadomości

Recenzje

Wojciech Smarzowski, niczym rasowy egzorcysta, stara się wypędzić wszystkie demony rodzimego kleru. Nastał czas na polemikę, nastał czas na przyznanie się do win, nastał czas na reformy. 8
  • 2018-09-24
  • napisana przez
  • zobacz wszystkie moje recenzje

Gdyby Wojciech Smarzowski wziął się pewnego razu za adaptację Nowego Testamentu, jego film z pewnością przypominałby Ostatnie kuszenie Chrystusa. Jeden z najwybitniejszych żyjących twórców polskiego kina ściąga maskę świętości z rodzimego kościoła. Pokazuje księży jako zwykłych ludzi, wydobywa na wierzch ich warstwę psychologiczną – nie miota się przy tym w paranoicznym szale nienawiści. Skrupulatnie wprowadza porządek na przykościelnych parafiach – wymiata wszystkie brudy spod dywanu i wyciąga trupy z szafy. Zachowuje również klasę, do której przyzwyczaił nas w swoich poprzednich filmach.

Przyznaję, miałem moment zawahania w trakcie oczekiwania na najnowszy film Wojciecha Smarzowskiego. Działo się to mniej-więcej na przełomie lipca i sierpnia, gdy do sieci trafił pierwszy zwiastun Kleru. Polska dystrybucja zdecydowała się poprowadzić kampanię reklamową widowiska, wpisując go w gatunkową szufladkę komedii o piciu i rzyganiu. Przaśny ton zapowiedzi bardziej szokował niż bawił, bazując na najprostszych sposobach łamania tabu. Kilku duchownych dało się już złapać na tę prowokację. Ks. Tadeusz Isakowicz-Zaleski zdążył publicznie oskarżyć PISF oraz Piotra Glińskiego o dofinansowanie tak „kontrowersyjnego” tytułu (duchownemu nie przyszło do głowy, że budżet filmu został przyznany przez poprzedni zarząd instytucji – zdołał natomiast kilkukrotnie w publikowanych komentarzach, w ramach ohydnej hipokryzji, napomknąć o pedofilskim precedensie Romana Polańskiego). Na szczęście Wojciech Smarzowski nie wychował się na tych samych filmach co Patryk Vega. Kler nawołuje do polemiki związanej ze złym stanem rodzimego duchowieństwa – zwraca uwagę na hipokryzję kościoła, pijaństwo, przysłowiowe „kobiety na boku” oraz, co najważniejsze, ogromny problem pedofilii. Ten skutecznie zamiatany jest pod dywan od czasu dojścia do władzy papieża-Polaka. Twórca próbuje motywować działania swoich bohaterów – nie patrzy im na ręce tylko zagląda w ich przeszłość. Realizując fundamentalne doktryny realizmu (wierne profile psychologiczne, wiarygodny tok przyczynowo-skutkowy), ukazuje księży jako zwykłych ludzi, uczłowiecza ich wizerunek aż nazbyt sakralizowany przez tłumy wiernych.

Narracja prowadzona jest z perspektywy trzech duchownych: borykającego się z oskarżeniem o pedofilię ks. Kuklę (Arkadiusz Jakubik), posiadającego kochankę oraz nadużywającego alkoholu ks. Trybusa (Robert Więckiewicz) i ukazującego skorumpowaną twarz kościoła ks. Lisowskiego (Jacek Braciak). Smarzowski rozpoczyna swoją historię od sloganów: księża piją niemal do nieprzytomności, jeżdżą po pijaku, a przed konsekwencjami prawnymi chroni ich koloratka. Ostatni z przytoczonych wątków rozpięty zostaje na przestrzeni całego filmu – twórcę wyraźnie drażni, że w licznych przypadkach tytułowy kler (czy mówiąc szerzej: kościół katolicki w Polsce) stawiany jest ponad prawem. Smarzowski jawnie krytykuje rodzime duchowieństwo – robi to jednak z klasą i wyrafinowaniem. Wie, że prawicowe środowiska rozliczą go z każdej sceny i napisanego dialogu. Nie daje się ponieść propagandowemu wymiarowi kina, dehumanizującemu opozycyjnych bohaterów względem sympatyzujących poglądów twórcy (jak miało to miejsce m.in. w filmie Smoleńsk). Przaśny i stereotypowy wstęp zamienia się w groteskę, ta – stopniowo, z minuty na minutę – zmierza w stronę realizmu oraz nieuchronnemu momentowi zmierzenia się z prawdą.

Ciekawy wydaje się zwłaszcza sposób prowadzenia narracji: widz najpierw przygląda się ukazanym duchownym z zewnątrz, z perspektywy wiernego. Każdy z prowadzonych wątków posiada jednak swój rewers, który unaocznia zupełnie inną stronę postępowania bohaterów. Księża jawią się po prostu jako samotni mężczyźni, nieraz zranieni za młodu, posiadający własną historię. Ważny jest również fakt, że Kler wchodzi do zakrystii duchownych, przedstawia ich w prozaicznych, codziennych sytuacjach, ale też miejscach związanych z instytucją kościoła, do których wierni nie mają najczęściej wstępu. Dzięki temu z tytułowego kleru oderwana zostaje łatka bezkompromisowego "sacrum". Szkoda tylko, że tak wnikliwa psychoanaliza (jak dotychczas) odbywa się wyłącznie w kinie fikcjonalnym. Polskiej publicystyce wyraźnie brakuje rzetelnego opozycyjnego dziennikarstwa, które przeniknęłoby w zakulisowe problemy pedofilów w sutannach. Zresztą Kler – prócz czysto fabularnego toku prowadzenia narracji – posiada również dokumentalne fragmenty. Przedstawiają one twarze ofiar „złego dotyku”, które ze łzami w oczach opowiadają o skutkach takich patologii z dzieciństwa. Ich głębia emocjonalna pozostanie w widzu jeszcze na długie godziny po zobaczeniu seansu.

Wyjątek od podjętego realizmu i głębi psychologicznej stanowi postać biskupa Mordowicza (po raz pierwszy u Smarzowskiego: Janusz Gajos). Już samo nazwisko narzuca satyryczny charakter postaci. Jego gabinet przypomina biuro szefa mafii. Biskup szasta pieniędzmi, nadużywa swojej władzy w możliwie przerysowany sposób, a gdy tylko nadarzy się okazja, bawi publikę spod znaku kina Patryka Vegi.

Na szczególne uznanie zasługuje fakt, jak wiele kontekstów związanych z polskim kościołem udało się przemycić Smarzowskiemu gdzieś na drugim planie. Reżyser i scenarzysta (wespół z Wojciechem Rzehakiem) zauważa, że duchowni często nie są przygotowani do pełnionych funkcji. Spowiedź, mająca w sobie coś z sesji psychologicznych, woła o pomstę do nieba, bowiem księża nie są w stanie zrozumieć spowiadających się wiernych. Z drugiej strony zakonnice, posiadające pod swoją opieką sierocińce oraz domy opieki, nie potrafią sprostać powierzonym im funkcjom pedagogicznym. Zamiast dialogu z podopiecznymi sięgają po bat. Krytykowany homoseksualizm jawnie działa w seminaryjnych środowiskach (statystyki podają, że aż 30% kleru stanowią geje i lesbijki), a w przykościelnych salkach gromadzi się Młodzież Wszechpolska oraz inne nacjonalistyczne ugrupowania. Trafne okazuje się zwrócenie uwagi, jak często duchowni sięgają po przykłady „złego Zachodu”. Warto zwrócić uwagę, że dyskurs w okresie PRL-u funkcjonował częściej w komunistycznych środowiskach.

W Klerze nie ma natomiast dywagacji nad sferą metafizyczną oraz istotą wiary. Jedyne nawiązanie do Pisma świętego pojawia się tylko przy łóżku śmiertelnie chorego dziecka. Ks. Lisiecki opowiada mu potulną bajkę o zmartwychwstaniu Jezusa, eksponując zachowawczość kościoła w konfrontacji z humanistycznymi i egzystencjalnymi kwestiami. Dopiero finał widowiska posiada w sobie przewrotny symbolizm.

Bez win nie pozostaje również społeczeństwo. Księża ukazani zostają jako ludzie samotni, funkcjonujący w ścisłej korelacji najwyżej z zaściankowymi gospodyniami. Obracając się w formalnym kiczu wystawnych rzeźb oraz architekturze stylu „wiejsko-czarodziejsko”, nie odnajdują interakcji z drugim człowiekiem. Wierni z kolei ślepo ufają lokalnym księżom, podporządkowują się ich cennikom oraz ogólnemu widzi-mi-się, a gdy tylko nadarzy się sposobność, koncentrują na nich masowy lincz. Cóż, brak pogłębionej refleksji nad otaczającą nas rzeczywistością to jedna z naczelnych przywar polskiego narodu, jakże celnie wytknięta przez reżysera Wesela i Domu złego.

W warstwie technicznej i formalnej mamy do czynienia ze starym, dobrym Wojciechem Smarzowskim, który dzieli tok narracyjny na kilka równorzędnych wątków. Jak zawsze w jego przypadku żaden z nich nie trafia na dalszy plan, znajdując satysfakcjonujący wstęp, rozwinięcie i zakończenie. Twórca szpikuje swój obraz jump-cutami, wprowadzając u widza percepcyjny dyskomfort. Fabułę przeplata paradokumentalnymi fragmentami, wzmacniając konflikt pomiędzy prawdą a sferą fikcjonalną ukazanych incydentów. Oczywiście, nad Klerem unoszą się czarne chmury fatalizmu, bardzo dobrze znane z wcześniejszych filmów Smarzowskiego. W jego kinie nie ma miejsca na kompromis rzeczywistości z idealizmem. Czy traktować to jako błąd? Wątpię – to zwykła konwencja, której należy się podporządkować. W przeciwnym razie nie ma sensu uczestniczyć w seansach filmów Wojciecha Smarzowskiego. Nie uważam również, aby na polskiej scenie kinematograficznej znalazł się twórca, który w równie celny i humanistyczny sposób zdołałby ująć tak ważny, ale jakże drażliwy temat.

Kler to spowiedź polskiego duchowieństwa. Niestety, tym razem nie ma mowy o odpuszczeniu grzechów. Kościół zbyt długo chował wszystkie trupy w szafie, bazując na niemal patologicznej więzi z państwem. Panoszył się w masce "sacrum", skrywając pod nią cuchnące "profanum". Smarzowski, niczym rasowy egzorcysta, stara się wypędzić wszystkie demony rodzimego kleru. Nastał czas na polemikę, nastał czas na przyznanie się do win, nastał czas na reformy.

4 z 4 osoby uznało tę recenzję za pomocną.
Czy ta recenzja była pomocna? Tak Nie

Czy wiesz, że?

Ciekawostka

Podczas Festiwalu Polskich Filmów Fabularnych w Gdyni w roku 2018 "Kler" spotkał się z najdłuższym aplauzem publiczności, który powinien dostać nagrodę Złotego Klakiera, przyznawaną corocznie przez publiczne Radio Gdańsk. Dyrektor zarządzający Radia Gdańsk zdecydował jednak, że w tym roku nie nagrodzi żadnego filmu Złotym Klakierem, powołując się na pretekst jako "niemożność obiektywnej oceny dokładności badania". Komentatorzy połączyli to z kontrowersyjnym tematem filmu, który został skrytykowany przez część rządzących polityków w Polsce, którzy decydują o obsadzaniu mediów publicznych. zobacz więcej

Komentarze 8

i_darek1x 2018-10-09 6

Jak nic powinien to być Polski kandydat do Oscarów ! Myślałem że zostanie to i owo zamiecione pod dywan ? A tu niespodzianka ! Bez znieczulenia pokazane jest co reprezentuje czarna zaraza ;) Jak na "katolandję" to sukces ! Dobrze zrobiony i dobrze zagrany …może tylko końcówka powinna być z większym hukiem ;) Brawo dla reżysera ! Oby tak dalej ;)

Marac 2018-10-01 9

Smarzenie w piekle [9.5/10] |||

"Słyszymy nieraz, że to często wyzwala się ta niewłaściwa postawa, czy nadużycie, kiedy dziecko szuka miłości. Ono lgnie, ono szuka. I zagubi się samo i jeszcze tego drugiego człowieka wciąga"
~arcypedoskup Józef Michalik


"Ale mamy i dzieci 10-letnie, trochę starsze i znam przypadki, gdzie ich życie intymne potrzebowało wcześniejszego zaspokojenia. Same dzieci “wchodziły” do łóżek dorosłych, chcąc być spełnionym. I to był wybór dziecka. […] w pojedynczych przypadkach świadomość niektórych dzieci może być bardzo dorosła, dojrzała. Są to niewątpliwie wyjątki, niemniej jednak one są. Trzeba wiedzieć, że reguły są regułami, natomiast odstępstwa w jedną, jak i w drugą stronę istnieją. Postawienie takiej tezy, że czasami dzieci prowokują do czegoś, nie jest też tak do końca bezpodstawne."
~ks. ped. Ireneusz Bochyński


Radni PiS i klubu "Przyjazny Kraków" pod naciskiem zakonu Dominikanów zmienili zapisy planu, który miał chronić przed intensywną zabudową jeden z korytarzy przewietrzania miasta. Teren, o którym mowa należy do duchownych. Teraz będzie mógł tam powstać kompleks biurowy wysoki na 55 metrów. Za zmianami korzystnymi dla zakonników Rada Miasta zagłosowała praktycznie jednogłośnie.


" Jeśli jednak, na odwrót, rozpoczniecie od oświecania Księży, dacie im /tym samym/ więcej środków, by zniewalali Lud i trzymali go w jeszcze silniejszym uzależnieniu, bowiem każde wydzielone ciało w Narodzie będzie mieć zawsze swój własny interes, przeciwny do interesu Państwa, bądź będzie występować przeciwko działaniom rządu, bądź będą miały miejsce potajemne bunty i konspiracje, w które niestety obfituje historia. Nie można mieć nadziei, że zmieni się ich zachowanie, gdyż w ich podstawowym interesie leży mamienie ludu kłamstwami, strachem przed piekłem, dziwacznymi dogmatami oraz abstrakcyjnymi i niezrozumiałymi ideami teologicznymi. Księża będą zawsze wykorzystywać ignorancję i przesądy Ludu, posługiwać się (proszę w to nie wątpić) religią jako maską przykrywającą ich hipokryzję i niecne uczynki. Ale w końcu jaki jest tego rezultat: lud nie wierzy już w nic, jak np. we Francji, gdzie chłopi nie znają ani obyczajności, ani religii; są bardzo ciemni, chytrzy i niegodziwi.

Widzieliśmy Rządy Despotyczne, które posługiwały się zasłoną religii w przekonaniu, że to będzie najmocniejsza podpora ich władzy, wyposażano więc Księży w największe możliwe bogactwa kosztem nędzy ludu, nadawano im najbardziej oburzające przywileje aż po miejsce u Tronu, jednym słowem, tak mnożono względy, dobra i bogactwa Duchownych, że połowa Narodu cierpiała i jęczała z biedy, podczas gdy oni, nie robiąc nic, opływali we wszelkie dostatki.

Teraz, kiedy znane są zgubne skutki tego błędu, wydaje mi się, że nie ma lepszego sposobu niż pozwolić im upaść i upodlić się, a na koszt Rządu utworzyć szkoły dla Chłopów, w których będą oni mogli uczyć się moralności, rolnictwa, rzemiosła i kunsztu.

Mówię do filozofa, do zręcznego polityka: Rząd jako taki nie powinien mieć innej religii niż religia natury. Ten bezmierny glob wypełniony nieskończonymi gwiazdami i nasze serca, które bezwiednie zawsze zwracają się /ku niej/ w rozpaczy, świadczą oczywiście o istnieniu Istoty Najwyższej, której nie rozumiemy, ale ją w duchu czujemy i którą wszyscy powinniśmy adorować. Pozostawmy więc wszystkim sektom, wszystkim religiom swobodę praktykowania ich kultu, byleby były one posłuszne prawom ustanowionym przez Naród."
~Tadeusz Kościuszko

apteacher 2018-10-30

Film nie jest jednostronny. Pokazuje tez dzialalnosc charytatywna Kosciola. Natomiast, co do pedofilii i sposobu traktowania jej przez Kosciol, to film prawie dokumentalny. Np. scena z mezczyzna zeznajacym przed komisja koscielna to dokladne odtworzenie tego, jak potraktowali Marka Lisinskiego, zalozyciela fundacji Nie Lekajcie Sie. W tym filmie nie ma zadnej przesady. Niestety.

chudini0505 2018-09-30 6

Zapowiadał się lepiej choć dobrze, że to nie taka masakra jak filmy Vegi :)

justangel 2018-11-12 8

8/10. Film naprawdę dobry, po jego obejrzeniu jestem zaskoczona nagonką, bo znając wcześniejsze pozycje Smarzowskiego sądziłam, że będzie tutaj (również) naprawdę ostra jatka. Ok, wiadomo, że ten film nie jest subtelnym, delikatnym obrazem, nie ma co się nastawiać również na "równowagę" w pokazywaniu dobrej i złej strony polskiego Kościoła. Ale to też nie jest tak, że ten film epatuje przemocą czy złem. Wiele scen zostało pokazanych względnie obiektywnie, wiele scen mamy tak naprawdę nie pokazanych (mam na myśli sceny w wątku z pedofilią). Nie ma tak, że film "wali po oczach", a tego się obawiałam/ spodziewałam. Do tego bardzo dobrze zagrane role, wiele wątków również bardzo wiarygodnych. Polecam.

Współtworzą