Filmy list, chora matka

Dramat psychologiczny Wojciecha Jerzego Hasa nawiązuje do problematyki szkoły polskiej, czyli przepracowania doświadczenia drugiej wojny światowej. Reżyser wyprawia w podróż do kraju starszego mężczyznę, weterana dwóch wojen, przebywającego na emigracji w Paryżu. Tadeusz decyduje się po ćwierćwieczu odwiedzić pozostawioną w kraju rodzinę, wezwany przez starszego syna, Maćka, w związku z nasilającą się chorobą psychiczną matki, Zofii. Spotyka się z dawnymi znajomymi, by wyjaśnić okoliczności zaginięcia młodszego syna w okresie okupacji. Rozmowy z nimi niczego nie wyjaśniają. Przeciwnie – okazuje się, że doświadczenie okupacji przeżytej w domu jest niemożliwe do przekazania uczestnikowi wielkich wojen. Maciek wyjaśnia, że ich sublokatorskie mieszkanie w Krakowie służyło zarówno jako punkt kontaktowy konspiracji, jak i miejsce zakwaterowania niemieckich urzędników. Choroba psychiczna matki jest właściwie przedłużeniem stanu obłąkania z tamtej rzeczywistości, tamtego czasu. On sam nie umie otrząsnąć się z nieprawdziwego życia, które zmuszony był prowadzić w okupacji. Zaszyfrowane rozmowy Tadeusza z rodakami przeplatane są onirycznymi wizjami z udziałem małego chłopca i ojca w hełmie z pierwszej wojny. Towarzyszą im fragmenty dantejskiego poematu „Anhelli” Juliusza Słowackiego, odpowiedzi na mesjanizm Mickiewicza oraz obrazy Artura Grottgera.

Toronto, rok 1935. Po tym, jak matka Jane Stewart zaczyna chorować, dziewczyna musi wyjechać wraz ze swoją snobistyczną babką. W nowym miejscu Jane jest prześladowana i czuje się samotna. Jest zmuszona do uczęszczania do prywatnej szkoły, w której koleżanki mówią jej, że ojciec, którego uznawała za zmarłego, żyje. Wkrótce potem Andrew Stuart pisze do córki list, w którym wyraża chęć poznania zaginionej córki. Jane jedzie do niego, do Bright River.