• 1902-11-23
  • Dawson City, Jukon, Kanada
Victor Jory urodził się 23 listopada 1902 roku w Dawson City na Jukonie w Kanadzie jako Victor Joseph Jory. Jego ojcem był Edwin Jory, a matką Joanna Jory. Po przeniesieniu się rodziny do Kalifornii uczęszczał do szkoły średniej, a następnie przez rok studiował na University of California. Później związał się ze Strażą Przybrzeżną Stanów Zjednoczonych, gdzie został mistrzem boksu i zapasów. To doświadczenie fizyczne i wojskowe miało duże znaczenie dla jego późniejszego emploi ekranowego, opartego na sile, dyscyplinie i wyrazistej prezencji. Karierę aktorską rozpoczął w teatrze. Występował z trupami objazdowymi, pojawiał się także na Broadwayu, a do filmu wszedł dopiero około 1930 roku. Początkowo obsadzano go w rolach amantów i bohaterów romantycznych, jednak dość szybko ujawniło się, że jego najbardziej charakterystycznym atutem są ciemne, przenikliwe oczy, mocna twarz i niski, sugestywny głos. To właśnie te cechy sprawiły, że z czasem stał się jednym z najbardziej rozpoznawalnych ekranowych antagonistów klasycznego Hollywood. Napisał również dwie sztuki teatralne, co pokazuje, że jego zainteresowania wykraczały poza samo aktorstwo. W latach trzydziestych i czterdziestych zbudował silną pozycję jako aktor drugoplanowy o wyrazistym, często złowrogim emploi. Jedną z jego najsłynniejszych kreacji był Indianin Joe w „The Adventures of Tom Sawyer” (1938) — rola, która na trwałe związała jego nazwisko z ekranowym typem groźnego przeciwnika. W tym samym okresie wystąpił także jako Jonas Wilkerson, bezwzględny nadzorca plantacji Tara, w „Gone with the Wind” (1939). Była to jedna z jego najbardziej rozpoznawalnych ról w historii kina amerykańskiego i zarazem występ w jednym z najważniejszych filmów epoki. Ważnym etapem jego kariery była także rola Lamonta Cranstona w serialu „The Shadow” (1940). Jory należał do pierwszych aktorów, którzy nadali tej kultowej postaci pełny kształt ekranowy. W serialu wykorzystano zarówno jego warunki fizyczne, jak i głos, który doskonale nadawał się do budowania tajemnicy i napięcia. Ta kreacja dodatkowo umocniła jego pozycję jako aktora specjalizującego się w postaciach mrocznych, niejednoznacznych i pełnych wewnętrznej energii. Nie ograniczał się jednak wyłącznie do kina. Miał także długą i ważną działalność radiową, między innymi w serii „Dangerously Yours”, a w późniejszych latach stał się bardzo aktywny w telewizji. Występował gościnnie w dziesiątkach seriali, a między 1959 a 1961 rokiem grał główną rolę w policyjnym serialu „Manhunt”. Dzięki temu należał do nielicznych aktorów swojego pokolenia, którzy z powodzeniem przeszli przez kilka kolejnych epok amerykańskiej rozrywki: od teatru, przez klasyczne kino studyjne, po radio i telewizję. W życiu prywatnym był mężem aktorki Jean Inness, którą poślubił w 1928 roku. Mieli dwoje dzieci: Jona i Jean. Jego syn Jon Jory został później ważną postacią amerykańskiego teatru regionalnego, co pokazuje, że artystyczna tradycja rodziny była kontynuowana także w następnym pokoleniu. Victor Jory zmarł 12 lutego 1982 roku w Santa Monica w Kalifornii na skutek ataku serca. W chwili śmierci miał 79 lat. Pozostawił po sobie bardzo obszerną filmografię obejmującą ponad 150 filmów oraz dziesiątki występów telewizyjnych. Victor Jory pozostaje jednym z najbardziej charakterystycznych aktorów drugoplanowych klasycznego Hollywood. Jego kariera pokazuje rzadką zdolność łączenia siły fizycznej, scenicznej dyscypliny i inteligencji aktorskiej z niezwykle trwałym emploi. Najmocniej zapisał się w historii kina jako mistrz ról złoczyńców i postaci groźnych, ale jego dorobek jest znacznie szerszy: obejmuje także radio, telewizję i teatr, a przez to stanowi ważny fragment historii amerykańskiej kultury popularnej XX wieku.

Listy

Nawigacja