Richard Barthelmess urodził się 9 maja 1895 roku w Nowym Jorku w Stanach Zjednoczonych jako syn Caroline W. Harris, aktorki teatralnej. Dorastał w środowisku związanym ze sceną, co miało bezpośredni wpływ na jego przyszłą karierę. Kształcił się w Trinity College w Hartford, gdzie aktywnie uczestniczył w przedstawieniach teatralnych, a także zdobywał doświadczenie w letnich teatrach objazdowych. Już na tym etapie rozwijał warsztat aktorski, który wkrótce miał znaleźć zastosowanie w rodzącym się przemyśle filmowym. Jego wejście do kina nie było przypadkowe. Matka Barthelmessa znała Allę Nazimovą i uczyła ją języka angielskiego, co zaowocowało bliską relacją między rodzinami. To właśnie Nazimova wprowadziła młodego aktora do świata filmu, obsadzając go w „War Brides” (1916), co stanowiło jego oficjalny debiut ekranowy. Początkowo występował w niewielkich rolach, jednak szybko zwrócił na siebie uwagę swoją naturalnością i ekspresją. Przełom w jego karierze nastąpił dzięki współpracy z D.W. Griffithem. To właśnie u tego reżysera stworzył jedną ze swoich najważniejszych kreacji – w filmie „Broken Blossoms” (1919), gdzie u boku Lillian Gish zagrał postać Chen Huana. Rola ta, oparta niemal wyłącznie na subtelnej mimice i spojrzeniu, uznawana jest za jeden z pierwszych przykładów nowoczesnego aktorstwa filmowego i uczyniła Barthelmessa gwiazdą światowego formatu. W kolejnych latach utrzymał wysoką pozycję w branży, specjalizując się w rolach wrażliwych, często wewnętrznie rozdartych bohaterów. W 1921 roku założył własną firmę produkcyjną Inspiration Film Company, co było wyrazem jego ambicji twórczych i chęci uniezależnienia się od systemu studyjnego. W tym samym roku wystąpił w filmie „Tol'able David”, który przyniósł mu ogromne uznanie krytyków i do dziś uchodzi za jedno z najważniejszych osiągnięć kina niemego. Barthelmess budował swój wizerunek jako aktora poważnego, unikającego przesadnej teatralności i koncentrującego się na psychologii postaci. Kulminacja jego kariery przypadła na drugą połowę lat 20. W 1928 roku, podczas pierwszej ceremonii wręczenia Oscarów, został nominowany do Nagrody Akademii dla najlepszego aktora pierwszoplanowego za role w filmach „The Patent Leather Kid” (1927) oraz „The Noose” (1928). Był – obok Emila Janningsa – jedynym aktorem nominowanym za dwie różne role w tej samej kategorii, co uczyniło ich rywalizację głównym wydarzeniem aktorskim tej ceremonii. Ostatecznie nagrodę zdobył Jannings, jednak sama nominacja potwierdziła pozycję Barthelmessa jako jednego z najwybitniejszych aktorów epoki. Wraz z nadejściem kina dźwiękowego jego kariera zaczęła stopniowo tracić impet. W przeciwieństwie do wielu aktorów nie miał problemów z głosem, jednak jego styl gry – oparty na subtelności, melancholii i wewnętrznym napięciu – nie odpowiadał nowym trendom lat 30., zdominowanym przez dynamiczne dialogi, kino gangsterskie i musicale. Publiczność zaczęła postrzegać go jako przedstawiciela minionej epoki, co ograniczyło jego obecność na ekranie. Mimo to nadal pojawiał się w filmach, a jednym z najważniejszych jego późnych występów była rola w filmie Howarda Hawksa „Only Angels Have Wings” (1939). Wcielił się tam w postać Bat MacPhersona – pilota zmagającego się z własnymi słabościami i poczuciem winy. Był to jego powrót po okresie mniejszej aktywności i jedna z najbardziej dojrzałych ról w jego karierze, ukazująca go jako aktora zdolnego do kreowania postaci złożonych i tragicznych. Poza działalnością aktorską Barthelmess był również jednym z założycieli Amerykańskiej Akademii Sztuki i Wiedzy Filmowej (AMPAS), co świadczy o jego znaczeniu w środowisku filmowym. W czasie II wojny światowej służył w Rezerwie Marynarki Wojennej Stanów Zjednoczonych, osiągając stopień komandora. Po zakończeniu wojny wycofał się z życia filmowego i zajął się działalnością biznesową, inwestując w nieruchomości. W życiu prywatnym był dwukrotnie żonaty – jego pierwszą żoną była Mary Hay, z którą miał córkę Mary Barthelmess, a drugą Jessica Stuart. Po zakończeniu kariery powrócił na Wschodnie Wybrzeże Stanów Zjednoczonych, gdzie prowadził spokojniejsze życie z dala od Hollywood. Richard Barthelmess zmarł 17 sierpnia 1963 roku w Southampton w stanie Nowy Jork na skutek raka gardła w wieku 68 lat. Pozostaje jedną z najważniejszych postaci kina niemego – aktorem, który pomógł ukształtować nowoczesne aktorstwo filmowe, opierające się na subtelności i psychologicznej wiarygodności, a jego dorobek stanowi istotny element historii wczesnego Hollywood.