Theda Bara

1885-07-29
Avondale, Ohio, USA

Theda Bara, właściwie Theodosia Burr Goodman, urodziła się 29 lipca 1885 roku w Avondale w stanie Ohio w Stanach Zjednoczonych jako córka Bernarda Goodmana oraz Pauline Louise Françoise Goodman z domu de Coppett. Jej ojciec był krawcem i prowadził własny zakład odzieżowy, natomiast matka, urodzona w Szwajcarii i mająca francuskie korzenie, zajmowała się wyrobem peruk. Dorastała w Cincinnati, gdzie otrzymała staranne wykształcenie. W latach 1903–1905 studiowała na University of Cincinnati, jednak po dwóch latach przerwała naukę i wyjechała do Nowego Jorku, aby rozpocząć karierę aktorską. Na początku XX wieku występowała w produkcjach teatralnych w Nowym Jorku, próbując zdobyć pozycję na scenie. Jej pierwsze doświadczenia filmowe były skromne – w 1914 roku pojawiła się w niewielkiej roli w filmie „The Stain”, gdzie nie została nawet wymieniona w napisach. Prawdziwy przełom nastąpił rok później, gdy podpisała kontrakt z wytwórnią Fox Film Corporation. Studio stworzyło dla niej jeden z najbardziej niezwykłych wizerunków marketingowych w historii kina. Pseudonim sceniczny Theda Bara był częścią tej kampanii – studio rozpowszechniało legendę, że jest to anagram wyrażenia „Arab Death”, a sama aktorka miała rzekomo pochodzić z egzotycznej rodziny wychowanej na pustyniach Egiptu. W rzeczywistości była Amerykanką o europejskich korzeniach. Ogromną sławę przyniosła jej rola w filmie „A Fool There Was” z 1915 roku w reżyserii Franka Powella. Wcieliła się w nim w postać uwodzicielki niszczącej życie mężczyzn, co zapoczątkowało jeden z najbardziej rozpoznawalnych archetypów w historii kina. To właśnie od tej roli w języku angielskim rozpowszechniło się określenie „vamp”, oznaczające kobietę wykorzystującą swój urok w sposób destrukcyjny. Sukces filmu uczynił z niej jedną z pierwszych wielkich gwiazd Hollywood, a jej filmy przynosiły wytwórni Fox ogromne zyski. W szczytowym okresie popularności, około 1917 roku, zarabiała około 4000 dolarów tygodniowo, należąc do najlepiej opłacanych gwiazd epoki obok Charliego Chaplina i Mary Pickford. Jednym z najsłynniejszych filmów z jej udziałem była monumentalna produkcja „Cleopatra” z 1917 roku w reżyserii J. Gordona Edwardsa. Film wyróżniał się niezwykle odważnymi jak na tamte czasy kostiumami i scenografią. Jednym z najbardziej znanych strojów aktorki był kostium z metalowymi wężami, który stał się symbolem epoki kina niemego. Bara wystąpiła również w filmach takich jak „The Serpent” z 1916 roku, „The Tiger Woman” z 1917 roku czy „Salome” z 1918 roku. Jej charakterystyczny styl – intensywny makijaż oczu, egzotyczne kostiumy i aura tajemniczości – wywarł duży wpływ na modę i estetykę lat dwudziestych. Choć studio przedstawiało ją jako tajemniczą femme fatale, prywatnie była osobą zupełnie inną niż jej ekranowy wizerunek. Była inteligentną, oczytaną kobietą, która nosiła okulary i interesowała się literaturą oraz sztuką. Z czasem zaczęła odczuwać zmęczenie narzuconą jej rolą „wampa” i marzyła o bardziej zróżnicowanych rolach dramatycznych. W 1925 roku spróbowała powrócić na ekran w komedii „Madame Mystery”, w której w pewnym sensie sparodiowała swój własny ekranowy wizerunek. W czasie I wojny światowej aktywnie angażowała się w działania patriotyczne, między innymi sprzedając obligacje wojenne. Po zakończeniu najintensywniejszego okresu kariery stopniowo wycofywała się z życia filmowego. W 1921 roku poślubiła brytyjskiego reżysera Charlesa Brabina. Ich małżeństwo było trwałe i para pozostała razem aż do śmierci aktorki. Nie mieli dzieci. W późniejszych latach Bara prowadziła spokojne życie w Beverly Hills, znana była między innymi z organizowania eleganckich przyjęć dla hollywoodzkiej elity. Znaczna część jej dorobku filmowego nie zachowała się do naszych czasów. Spośród ponad czterdziestu filmów, w których wystąpiła, jedynie kilka przetrwało w całości. Wiele produkcji, w tym słynna „Cleopatra”, uznaje się za zaginione – przetrwały jedynie fragmenty oraz fotografie z planu. Theda Bara zmarła 7 kwietnia 1955 roku w Los Angeles w Kalifornii w wieku 69 lat w wyniku choroby nowotworowej jamy brzusznej. Została pochowana na cmentarzu Forest Lawn Memorial Park w Glendale. Jej nazwisko pozostaje jednym z najbardziej rozpoznawalnych w historii kina niemego, a wykreowany przez nią archetyp femme fatale stał się jednym z trwałych elementów filmowej kultury XX wieku. Aktorka posiada również gwiazdę w Hollywood Walk of Fame przy Hollywood Boulevard, upamiętniającą jej wkład w rozwój przemysłu filmowego.

Na początku XX wieku występowała w produkcjach teatralnych w Nowym Jorku, próbując zdobyć pozycję na scenie. Jej pierwsze doświadczenia filmowe były skromne – w 1914 roku pojawiła się w niewielkiej roli w filmie „The Stain”, gdzie nie została nawet wymieniona w napisach. Prawdziwy przełom nastąpił rok później, gdy podpisała kontrakt z wytwórnią Fox Film Corporation. Studio stworzyło dla niej jeden z najbardziej niezwykłych wizerunków marketingowych w historii kina. Pseudonim sceniczny Theda Bara był częścią tej kampanii – studio rozpowszechniało legendę, że jest to anagram wyrażenia „Arab Death”, a sama aktorka miała rzekomo pochodzić z egzotycznej rodziny wychowanej na pustyniach Egiptu. W rzeczywistości była Amerykanką o europejskich korzeniach.

Ogromną sławę przyniosła jej rola w filmie „A Fool There Was” z 1915 roku w reżyserii Franka Powella. Wcieliła się w nim w postać uwodzicielki niszczącej życie mężczyzn, co zapoczątkowało jeden z najbardziej rozpoznawalnych archetypów w historii kina. To właśnie od tej roli w języku angielskim rozpowszechniło się określenie „vamp”, oznaczające kobietę wykorzystującą swój urok w sposób destrukcyjny. Sukces filmu uczynił z niej jedną z pierwszych wielkich gwiazd Hollywood, a jej filmy przynosiły wytwórni Fox ogromne zyski. W szczytowym okresie popularności, około 1917 roku, zarabiała około 4000 dolarów tygodniowo, należąc do najlepiej opłacanych gwiazd epoki obok Charliego Chaplina i Mary Pickford.

Jednym z najsłynniejszych filmów z jej udziałem była monumentalna produkcja „Cleopatra” z 1917 roku w reżyserii J. Gordona Edwardsa. Film wyróżniał się niezwykle odważnymi jak na tamte czasy kostiumami i scenografią. Jednym z najbardziej znanych strojów aktorki był kostium z metalowymi wężami, który stał się symbolem epoki kina niemego. Bara wystąpiła również w filmach takich jak „The Serpent” z 1916 roku, „The Tiger Woman” z 1917 roku czy „Salome” z 1918 roku. Jej charakterystyczny styl – intensywny makijaż oczu, egzotyczne kostiumy i aura tajemniczości – wywarł duży wpływ na modę i estetykę lat dwudziestych.

Choć studio przedstawiało ją jako tajemniczą femme fatale, prywatnie była osobą zupełnie inną niż jej ekranowy wizerunek. Była inteligentną, oczytaną kobietą, która nosiła okulary i interesowała się literaturą oraz sztuką. Z czasem zaczęła odczuwać zmęczenie narzuconą jej rolą „wampa” i marzyła o bardziej zróżnicowanych rolach dramatycznych. W 1925 roku spróbowała powrócić na ekran w komedii „Madame Mystery”, w której w pewnym sensie sparodiowała swój własny ekranowy wizerunek.

W czasie I wojny światowej aktywnie angażowała się w działania patriotyczne, między innymi sprzedając obligacje wojenne. Po zakończeniu najintensywniejszego okresu kariery stopniowo wycofywała się z życia filmowego. W 1921 roku poślubiła brytyjskiego reżysera Charlesa Brabina. Ich małżeństwo było trwałe i para pozostała razem aż do śmierci aktorki. Nie mieli dzieci. W późniejszych latach Bara prowadziła spokojne życie w Beverly Hills, znana była między innymi z organizowania eleganckich przyjęć dla hollywoodzkiej elity.

Znaczna część jej dorobku filmowego nie zachowała się do naszych czasów. Spośród ponad czterdziestu filmów, w których wystąpiła, jedynie kilka przetrwało w całości. Wiele produkcji, w tym słynna „Cleopatra”, uznaje się za zaginione – przetrwały jedynie fragmenty oraz fotografie z planu.

Theda Bara zmarła 7 kwietnia 1955 roku w Los Angeles w Kalifornii w wieku 69 lat w wyniku choroby nowotworowej jamy brzusznej. Została pochowana na cmentarzu Forest Lawn Memorial Park w Glendale. Jej nazwisko pozostaje jednym z najbardziej rozpoznawalnych w historii kina niemego, a wykreowany przez nią archetyp femme fatale stał się jednym z trwałych elementów filmowej kultury XX wieku. Aktorka posiada również gwiazdę w Hollywood Walk of Fame przy Hollywood Boulevard, upamiętniającą jej wkład w rozwój przemysłu filmowego.