- 1888-05-11
- Mohylew, Imperium Rosyjskie
Irving Berlin urodził się 11 maja 1888 roku w Mohylewie w Imperium Rosyjskim jako Israel Isidore Beilin, syn Mosesa Beilina oraz Leah Lipkin. Jego ojciec był kantorem w synagodze, co miało istotny wpływ na jego wczesny kontakt z muzyką. W 1893 roku, uciekając przed prześladowaniami antyżydowskimi, rodzina wyemigrowała do Stanów Zjednoczonych i osiedliła się w Nowym Jorku na Lower East Side. Po śmierci ojca Berlin od najmłodszych lat pracował, m.in. jako gazeciarz i śpiewak uliczny, co ukształtowało jego praktyczne podejście do muzyki.
Nie posiadał formalnego wykształcenia muzycznego i nie znał nut w tradycyjnym zapisie, komponując głównie „na słuch”. Charakterystycznym elementem jego warsztatu był specjalny fortepian transponujący – Berlin grał wyłącznie w jednej tonacji (na czarnych klawiszach), a mechanizm instrumentu pozwalał przesuwać dźwięk do innych tonacji bez zmiany układu rąk. Rozwiązanie to stało się jednym z najbardziej znanych przykładów jego nietypowej, lecz niezwykle skutecznej metody pracy.
Karierę rozpoczął na Tin Pan Alley, pisząc piosenki dla teatrów i wydawnictw muzycznych. Przełom nastąpił w 1911 roku dzięki sukcesowi utworu „Alexander’s Ragtime Band”, który uczynił go jednym z najważniejszych kompozytorów swojej epoki. W kolejnych dekadach stworzył setki piosenek, które weszły do kanonu amerykańskiej muzyki, w tym „Blue Skies”, „Cheek to Cheek”, „God Bless America” oraz „White Christmas”.
Ten ostatni utwór, napisany do filmu „Holiday Inn” z 1942 roku, przyniósł mu Oscara i stał się największym przebojem w historii fonografii, sprzedając się w liczbie ponad 50 milionów egzemplarzy. Berlin zapisał się także w historii Nagrody Akademii w wyjątkowy sposób – jako prezenter wręczał statuetkę w kategorii, w której sam był laureatem, otwierając kopertę z własnym nazwiskiem.
Był nie tylko twórcą, ale również sprawnym przedsiębiorcą. Należał do współzałożycieli ASCAP – organizacji chroniącej prawa autorskie twórców – oraz właścicielem Music Box Theatre na Broadwayu, co zapewniało mu znaczną niezależność artystyczną i finansową. Jego działalność wyznaczała nowe standardy w zakresie pozycji kompozytora w przemyśle rozrywkowym.
Berlin odegrał kluczową rolę w rozwoju musicalu amerykańskiego, tworząc zarówno muzykę, jak i teksty. Jego spektakl „Annie Get Your Gun” z 1946 roku stał się jednym z największych sukcesów Broadwayu. W czasie II wojny światowej jego utwory miały również znaczenie patriotyczne, a „God Bless America” zyskało status nieformalnego hymnu narodowego.
W życiu prywatnym był dwukrotnie żonaty; jego drugą żoną była Ellin Mackay, z którą miał czworo dzieci. Ich związek, mimo początkowych kontrowersji, okazał się trwały.
Irving Berlin zmarł 22 września 1989 roku w Nowym Jorku na skutek ataku serca w wieku 101 lat.
Pozostaje jednym z najwybitniejszych kompozytorów i autorów tekstów w historii muzyki popularnej, którego twórczość i działalność biznesowa w fundamentalny sposób wpłynęły na rozwój amerykańskiego przemysłu muzycznego i rozrywkowego XX wieku.