Stan Laurel

Stan Laurel, właściwie Arthur Stanley Jefferson, urodził się 16 czerwca 1890 roku w Ulverston w hrabstwie Cumbria w Anglii jako syn Arthura Jeffersona oraz Margaret Jefferson z domu Metcalfe. Oboje jego rodzice byli związani z teatrem – ojciec był aktorem, reżyserem i menedżerem scenicznym, a matka aktorką. Dorastał więc w środowisku artystycznym i od najmłodszych lat miał kontakt ze sceną. Uczył się między innymi w King James I Grammar School w Bishop Auckland oraz w szkołach w Glasgow, gdzie rozwijał zainteresowania aktorskie. Karierę sceniczną rozpoczął w brytyjskich trupach teatralnych i wodewilowych. Jednym z najważniejszych etapów jego młodości było dołączenie do zespołu komediowego Freda Karno. W tej samej trupie występował również Charlie Chaplin. Laurel był jego understudy, czyli zastępcą scenicznym – znał wszystkie numery Chaplina i w razie potrzeby mógł go zastąpić w przedstawieniach. W 1910 roku wraz z zespołem Karno wyjechał w tournée do Stanów Zjednoczonych, co otworzyło mu drogę do kariery w amerykańskim przemyśle rozrywkowym. W 1916 roku zmienił nazwisko sceniczne z Jefferson na Laurel. Według jego własnych wspomnień uznał, że nazwisko „Stan Jefferson” ma trzynaście liter i może przynosić pecha. Inspiracją dla nowego nazwiska był wieniec laurowy – symbol zwycięstwa znany z wizerunków starożytnych wodzów. W latach 1917–1920 rozpoczął pracę w filmach komediowych, występując w licznych krótkometrażowych produkcjach. Z czasem pracował nie tylko jako aktor, lecz także jako scenarzysta, reżyser i montażysta. Szczególną wagę przykładał do rytmu komedii – spędzał długie godziny w montażowni, dopracowując tempo gagów i konstrukcję scen. W 1921 roku pojawił się na ekranie razem z Oliverem Hardym w filmie „The Lucky Dog”. Nie byli jeszcze wtedy partnerami komediowymi – Hardy grał w tym filmie rabusia, który napada na bohatera Laurela. Dopiero w drugiej połowie lat dwudziestych, w wytwórni Hal Roach Studios, zostali zestawieni jako stały duet. Laurel i Hardy szybko stali się jednym z najbardziej rozpoznawalnych zespołów komediowych w historii kina. Laurel grał postać naiwnego, dziecinnie prostodusznego marzyciela, natomiast Hardy wcielał się w bardziej pewnego siebie partnera, który jednak równie często wpadał w katastrofalne sytuacje. Laurel stworzył wiele charakterystycznych elementów swojej postaci – rozczochrane włosy, nieporadny sposób poruszania się oraz słynny dziecięcy płacz, inspirowany płaczem jego własnej córki. Duet wystąpił w wielu klasycznych filmach komediowych, między innymi w „The Music Box” z 1932 roku, który zdobył Nagrodę Akademii dla najlepszego krótkometrażowego filmu komediowego, a także w „Sons of the Desert” z 1933 roku i „Way Out West” z 1937 roku. Choć Laurel na ekranie sprawiał wrażenie niezdarnego i nieświadomego bohatera, w rzeczywistości to on był głównym architektem komedii duetu. Reżyserzy i producenci często polegali na jego pomysłach dotyczących gagów i konstrukcji scen. W życiu prywatnym Laurel miał burzliwe życie uczuciowe. Był żonaty pięć razy z czterema kobietami. Jego pierwszą żoną była Lois Neilson, z którą miał dwoje dzieci – córkę Lois Laurel oraz syna Stanleya Jeffersona, który zmarł dziewięć dni po narodzinach w 1930 roku. Dwukrotnie żenił się z Virginią Ruth Rogers. Później zawarł małżeństwa z Verą Shuvalov oraz Idą Kitaevą Raphael, która pozostała jego ostatnią żoną. Po śmierci Olivera Hardy’ego w 1957 roku Laurel praktycznie zakończył działalność komediową. Odrzucał propozycje powrotu na ekran, twierdząc, że bez swojego partnera nie chce już występować. W późniejszych latach mieszkał w Santa Monica w Kalifornii i utrzymywał żywy kontakt z fanami. Jego numer telefonu znajdował się w książce telefonicznej, a Laurel często rozmawiał z wielbicielami oraz odpisywał na listy, które pisał na maszynie do pisania. W 1961 roku otrzymał Honorowego Oscara za całokształt twórczości. Ze względu na stan zdrowia nie mógł pojawić się na ceremonii – nagrodę odebrał w jego imieniu Danny Kaye. Laurel był jednak bardzo wzruszony tym wyróżnieniem. Stan Laurel zmarł 23 lutego 1965 roku w Santa Monica w Kalifornii w wieku 74 lat w wyniku ataku serca. Został pochowany na cmentarzu Forest Lawn Memorial Park w Glendale. Jego nagrobek upamiętnia go jako mistrza komedii, którego talent przyniósł radość milionom widzów. Razem z Oliverem Hardym stworzył jeden z najbardziej wpływowych duetów komediowych w historii kina, a ich filmy do dziś pozostają symbolem klasycznej komedii filmowej.