Irvin Willat urodził się 18 listopada 1890 roku w Stamford w stanie Connecticut w Stanach Zjednoczonych jako syn Charlesa Willata oraz Agnes Willat. Dorastał w okresie dynamicznego rozwoju nowych technologii wizualnych, które wkrótce miały zrewolucjonizować sztukę filmową. Już we wczesnej młodości wykazywał zainteresowanie techniczną stroną obrazu, co skierowało go nie tylko ku filmowi, ale przede wszystkim ku jego zapleczu laboratoryjnemu – miejscu, gdzie rodziła się właściwa materia kina.
Swoją karierę rozpoczął jako jeden z pionierów pracy laboratoryjnej w przemyśle filmowym. Zanim stanął za kamerą, zajmował się chemiczną obróbką taśmy filmowej, pracując m.in. dla Carl Laemmle, założyciela Universal. To doświadczenie okazało się kluczowe – Willat doskonale rozumiał proces powstawania obrazu od strony technicznej, co pozwoliło mu w późniejszych latach eksperymentować z oświetleniem, kontrastem i kompozycją kadru w sposób wyprzedzający epokę.
Dzięki tej wiedzy szybko awansował na stanowisko operatora, a następnie reżysera. Już w drugiej połowie lat 10. XX wieku zaczął realizować własne filmy, zdobywając uznanie jako twórca o wyjątkowej wrażliwości wizualnej. Jednym z jego najważniejszych dzieł był „Behind the Door” (1919), który przyniósł mu rozgłos i uznanie krytyków. Film ten wyróżniał się niezwykłą brutalnością i naturalizmem – zawierał szokującą jak na swoje czasy scenę zemsty, w której główny bohater dokonuje makabrycznego aktu odwetu na niemieckim dowódcy U-Boota. Willat udowodnił tym samym, że kino może nie tylko bawić, ale również konfrontować widza z najbardziej mrocznymi aspektami ludzkiej natury.
W kolejnych latach Willat rozwijał swoją karierę jako reżyser dramatów i filmów przygodowych, współpracując z wieloma znanymi aktorami epoki, w tym z Thomas Meighan. Jego filmy wyróżniały się dopracowaną stroną wizualną, co było bezpośrednim efektem jego doświadczenia laboratoryjnego i operatorskiego. Był jednym z pierwszych reżyserów, którzy świadomie wykorzystywali sztuczne oświetlenie na planach plenerowych, aby uzyskać głębię obrazu i kontrolować nastrój sceny – rozwiązanie to stało się później standardem w kinematografii.
Jako twórca-technolog Willat często współpracował ze swoim bratem Edwinem Willatem, który był nie tylko operatorem, ale także utalentowanym inżynierem. Edwin pomagał mu konstruować i modyfikować sprzęt filmowy, w tym prototypy kamer, co pozwalało Irvinowi realizować bardziej zaawansowane wizualnie projekty.
Mimo sukcesów w latach 20., jego kariera zaczęła słabnąć wraz z nadejściem kina dźwiękowego. Jednak na jego losy wpłynęły nie tylko zmiany technologiczne, lecz także dramatyczne wydarzenia w życiu prywatnym. Willat był mężem gwiazdy kina niemego Billie Dove. Ich małżeństwo zakończyło się w sposób niezwykle głośny i bolesny – potentat filmowy Howard Hughes zakochał się w Dove i doprowadził do ich rozstania, płacąc Willatowi ogromną sumę pieniędzy (około 350 tysięcy dolarów), aby ten zgodził się na rozwód. Wydarzenie to odbiło się szerokim echem w Hollywood i miało głęboki wpływ na psychikę reżysera, który nigdy w pełni nie odzyskał dawnej pozycji zawodowej.
W kolejnych latach jego aktywność filmowa stopniowo malała. Podobnie jak wielu twórców epoki kina niemego, musiał zmierzyć się nie tylko ze zmianami technologicznymi, ale również z przemianą gustów publiczności i systemu produkcyjnego. Dodatkowo znacząca część jego dorobku uległa zniszczeniu – szacuje się, że nawet 80% jego filmów zostało utraconych, głównie z powodu niestabilności i łatwopalności taśmy nitrocelulozowej.
Irvin Willat zmarł 17 kwietnia 1976 roku w Santa Monica w Kalifornii w wieku 85 lat. Został skremowany, a jego prochy spoczęły w Chapel of the Pines Crematory w Los Angeles.
Pozostawił po sobie dorobek, który – choć w dużej części zaginiony – świadczy o jego roli jako jednego z pionierów kina wizualnego. Był twórcą, który łączył wiedzę techniczną z artystyczną intuicją, wprowadzając do filmu rozwiązania wyprzedzające swoje czasy. Jego życie, naznaczone zarówno sukcesami zawodowymi, jak i osobistymi tragediami, stanowi przykład losu artysty funkcjonującego w dynamicznie zmieniającym się świecie wczesnego Hollywood.