• 1896-08-20
  • Petersburg, Imperium Rosyjskie
Marian Walentynowicz urodził się 20 sierpnia 1896 roku w Petersburgu. W roku 1915 ukończył Gimnazjum Klasyczne ze złotym medalem za dobre wyniki w nauce. W latach 1914 - 1917 studiował w Szkole Rysunku i Malarstwa J.S. Goldblata. W 1916 rozpoczął naukę w Instytucie Inżynierów Cywilnych. 9 sierpnia 1917 roku zgłosił się na ochotnika do I Korpusu Wschodniego gen. Dowbór-Muśnickiego, gdzie służył do rozwiązania Korpusu w maju 1918 roku. Po powrocie do Petersburga podjął pracę w polskim szpitalu oraz działał w konspiracji niepodległościowej. Posługując się fałszywymi dokumentami na nazwisko Okoński uciekł wraz z rodziną do zajętej przez Niemców Warszawy. 1 października 1918 roku rozpoczął studia na Wydziale Architektury Politechniki Warszawskiej. Niemal natychmiast, po uzyskaniu urlopu, zaciągnął się do wojska. W latach 1919-1920 walczył w 1 Pułku Ułanów Krechowieckich, brał udział między innymi w walkach o Gródek Jagielloński. Dwukrotnie odznaczony Krzyżem Walecznych. Po wojnie wrócił na studia, równocześnie pracując. Był asystentem prof. Zygmunta Kamińskiego w Katedrze Rysunku Odręcznego, działał w Towarzystwie Opieki nad Zabytkami. Współpracował też z Wydawnictwem Gebethnera i Wolffa publikując ilustracje w „Tygodniku Ilustrowanym” i „Naokoło Świata”. W 1922 roku ukazały się jego pierwsze ilustracje dla dzieci w książce „Bajki polskie” pod redakcją Marii Steckiej. W 1923 roku prof. Stanisław Noakowski przekazał mu swoją pracę przy przebudowie pałacu w Korczewie. W 1924 roku został członkiem ekipy plastyków, która pod kierunkiem Karola Frycza dekorowała Polską Wystawę Przemysłową w Konstantynopolu. W latach 1928 - 1931 zaprojektował ponad 100 okładek do zeszytów nutowych najpopularniejszych przebojów (dla Wydawnictwa Gebethner i Wolff oraz Wydawnictwa A. Własta). W 1928 roku stworzył (we współpracy z L. Szachówną) scenografię do filmu „Komendant”, opowiadającego o dziejach Legionów i życiu Józefa Piłsudskiego, a w następnym roku, wspólnie z Władysławem Jastrzębskim, zaprojektował wystrój pawilonu Ministerstwa Reform Rolnych oraz samodzielnie wystawę wydawnictwa Gebethner i Wolff, na Powszechnej Wystawie Krajowej w Poznaniu. Współpracował z wieloma czasopismami: „Tygodnik Ilustrowany”, „Z Całego Świata”, „Kurier Warszawski”, „Naokoło Świata”, „Mały Dziennik”… Ilustrował książki dla dzieci: Bajki Andersena, Bajki Braci Grimm, Bajki z 1001 nocy… We współpracy z Kornelem Makuszyńskim w latach 1932-1934 stworzył czterotomową historię przygód Koziołka Matołka, która stała się najpopularniejszą pracą obu autorów i ikoną polskiej literatury dla dzieci. Studia ukończył w 1932 roku. Po ukończeniu studiów zajął się pracą dydaktyczną: prowadził Pracownię Szczegółu Architektonicznego i Akwareli w Żeńskiej Szkole Architektury im. Stanisława Noakowskiego. W latach 1924-1939 odbył wiele podróży zagranicznych, a w 1937 roku odbył wyprawę dookoła świata; w 1929 roku został przyjęty w poczet członków National Geografic Society. Relacje i rysunki ze swoich podróży publikował w prasie, prezentował na wystawach oraz odczytach. Projektował eksperymentalne dekoracje dla Państwowej Szkoły Dramatycznej, a także dla teatrzyku dla dzieci w Domu Towarowym Braci Jabłkowskich. W 1938 roku zaprojektował dekoracje dla Baletu Reprezentacyjnego, następnie zaś objął prezesurę Polskiego Towarzystwa Widowisk Artystycznych, kierował występami Baletu w Cannes, Marsylii, Luksemburgu, Kownie oraz na Wystawie Światowej w Nowym Jorku. We wrześniu 1939 roku ewakuował się z Warszawy wraz z Ministerstwem Spraw Zagranicznych i przez Rumunię, Jugosławię, Włochy, dotarł do Francji. Służbę wojskową w Polskich Siłach Zbrojnych poza Krajem rozpoczął 30 września 1939 roku w Coetquidan jako dowódca 3 kompanii ciężkich karabinów maszynowych. Po kapitulacji Francji, na pokładzie „Batorego” wypłynął do Anglii. Służbę w Anglii rozpoczął 22 czerwca 1940 roku, początkowo jako szef kompanii saperów w Szkocji, następnie w Biurze Propagandy i Oświaty w Londynie. W 1941 roku, jako dowódca kompanii sztabowej wyjechał z misją gen. Ducha do Kanady (od lipca 1941 do kwietnia 1942 r.). Został kierownikiem graficznym dwujęzycznego pisma propagandowego „Odsiecz”, tam też, wspólnie z Ryszardem Kiersnowskim stworzył komiksową postać żołnierza -Walentego Pompki. Po uzyskaniu urlopu z wojska, 11 czerwca 1943 roku otrzymał legitymację Korespondenta Wojennego z numerem 1 i z Dywizją Pancerną gen. Maczka odbył całą kampanię od Arromanches do Wilhelmshafen. Za udział w akcjach bojowych został odznaczony Krzyżem Walecznych oraz licznymi odznaczeniami Armii Sprzymierzonych Po zakończeniu działań wojennych został wysłany na proces norymberski, a jego relacje i rysunki były drukowane w polskiej prasie emigracyjnej. Swoje wojenne wspomnienia opisał w książce zatytułowanej „Wojna bez patosu”. Po powrocie do Polski w 1947 roku poświęcił się pracy grafika. Współpracował z najpopularniejszymi dziennikami i periodykami („Życiem Warszawy”, „Ekspresem Wieczornym”, „Przygodą” i „Światem Młodych”, „Horyzontami Techniki”, „ABC Techniki”), ilustrował książki (między innymi cykl „Żołnierski elementarz”), wykonał ilustracje do ponad 40 bajek na przezroczach oraz wielu książek i kolorowanek dla dzieci, projektował plakaty i dyplomy okolicznościowe, okładki do rozkładów jazdy i foldery turystyczne. W Polskim Radio prowadził przez 10 lat cykl pogadanek pt. „Wędrujemy z malarzem”. Współpracował też z powstającą Telewizją Polską. W styczniu 1953 roku ilustrował bajkę Ewy Szelburg-Zarembiny opowiadaną przez Henryka Ładosza – był to pierwszy program dla dzieci emitowany przez TVP. W 1950 roku zaprojektował budynki Muzeum Komunikacji, jednak projekt nie został zrealizowany albowiem Muzeum zlikwidowano, zaś na przeznaczonym dla niego miejscu powstał Stadion Dziesięciolecia. Dla Centralnego Domu Towarowego i sieci Delikatesów wykonał projekty dekoracji trawionych na szkle. Marian Walentynowicz uważany jest za prekursora polskiego komiksu. Oprócz Koziołka Matołka stworzył postacie: małpki Fiki-Miki (1935), pani Kunegundy Sitko (1933), Walusia (1933), Tchórzaczka (1933), Jurka Czupurka (1936), Osła Kłapoucha (1936), Stracha na wróble (1938), Piecyka i Rzepki (1939), Walentego Pompki (1941), Jurka Prztyka (1947), Felka Tarapaty (1947), Pifa i Pafa (1948), Don Kichota (1949), Niedźwiadka Kosmatka (1964). Marian Walentynowicz zmarł 26 sierpnia 1967 roku.

Listy

Więcej informacji

Proszę czekać…