• 1902-05-15
  • Tarnów, Galicja, Austro-Węgry
Anny Ondra przyszła na świat 15 maja 1902 roku w Tarnowie, w ówczesnej Galicji na terenie Austro-Węgier, jako Anna Sophie Ondráková. Urodziła się w kamienicy przy dzisiejszej ulicy Katedralnej, która wówczas figurowała pod numerem 52, co do dziś stanowi istotny akcent w polskich opracowaniach jej życiorysu. Była córką oficera armii cesarsko-królewskiej, a specyfika służby wojskowej ojca zmuszała rodzinę do częstych przeprowadzek, by ostatecznie osiedlić się w Pradze. To właśnie tam młoda artystka odebrała staranne wykształcenie w szkole klasztornej i zaczęła stawiać pierwsze kroki na deskach teatrów, co otworzyło jej drogę do rodzącego się przemysłu filmowego. Dzięki niezwykłej fotogeniczności, jasnym włosom i wielkim, ekspresyjnym oczom stała się jedną z najbardziej rozpoznawalnych twarzy europejskiego kina niemego, łącząc w swoich kreacjach dziewczęcy urok z ogromnym talentem komediowym. Do dziś w Czechach jest uważana za jedną z największych gwiazd w historii tamtejszej kinematografii, a jej filmowy duet z Karlem Lamačem określa się mianem „złotej ery czeskiej komedii”. Karierę filmową rozpoczęła jako nastolatka, debiutując w 1919 roku w czechosłowackiej produkcji „Palimpsest”. W latach 20. XX wieku jej popularność wykroczyła daleko poza granice ojczyzny, czyniąc z niej gwiazdę formatu międzynarodowego. Kluczowym partnerem w jej życiu zawodowym był reżyser Karel Lamač. Choć w wielu biografiach błędnie podaje się informację o ich małżeństwie, w rzeczywistości byli wieloletnimi partnerami życiowymi i biznesowymi, którzy wspólnie założyli firmę produkcyjną Ondra-Lamač-Film. Razem stworzyli fundamenty środkowoeuropejskiej kinematografii rozrywkowej, realizując liczne sukcesy w Austrii i Niemczech, takie jak „Evas Töchter” (1928) czy „Saxophon-Susi” (1928). Jej talent do ról komediowych, w których często wcielała się w postacie rezolutnych i nowoczesnych dziewcząt, sprawił, że stała się ulubienicą szerokiej publiczności kontynentalnej. Największy przełom w jej dorobku nastąpił dzięki współpracy z brytyjskim wizjonerem, którym był Alfred Hitchcock. Reżyser powierzył jej główne role w swoich ostatnich niemych dziełach: „The Manxman” (1929) oraz „Blackmail” (1929). Produkcja „Blackmail” zapisała się w historii jako pierwszy brytyjski film dźwiękowy, co czyni aktorkę jedną z najważniejszych pionierek przełomu technicznego w Europie. Unikalnym świadectwem tego okresu jest zachowane nagranie z jej testu dźwiękowego, na którym Alfred Hitchcock żartuje z aktorki, a ona z ogromnym wdziękiem i dystansem próbuje mówić po angielsku. To właśnie ten test obnażył jej silny, czeski akcent, co uznano za barierę nie do przejścia dla brytyjskiej widowni i zmusiło twórców do nowatorskiego rozwiązania – podczas nagrań wersji dźwiękowej jej kwestie dublowała na żywo zza kadru Joan Barry, podczas gdy Anny Ondra jedynie poruszała ustami. W życiu prywatnym jedynym mężem aktorki był legendarny niemiecki bokser, którym był Max Schmeling. Pobrali się w 1933 roku i pozostali niezwykle zgodnym małżeństwem przez ponad pół wieku. Para nie doczekała się dzieci; Anny Ondra straciła ciążę w wyniku tragicznego wypadku samochodowego w 1936 roku, co jeszcze bardziej zacieśniło ich wzajemne oddanie i sprawiło, że do końca życia pozostali dla siebie najbliższymi osobami. Podczas II wojny światowej ich relacja stawiała ich w trudnej sytuacji politycznej; naziści usiłowali kreować ich na wzorcową parę aryjską, wykorzystując sławę sportowca i urodę aktorki w celach propagandowych. Mimo to oboje starali się zachować dystans wobec ideologii, a Max Schmeling potajemnie pomagał żydowskim dzieciom, chroniąc je przed prześladowaniami. Po wojnie aktorka stopniowo wycofywała się z ekranu, grając ostatnią symboliczną rolę w 1951 roku w filmie „Schön muß man sein”. Wraz z mężem zajęła się wówczas działalnością gospodarczą, między innymi hodowlą zwierząt futerkowych oraz współpracą z koncernem Coca-Cola, którego Max Schmeling został oficjalnym przedstawicielem w Niemczech. Sukcesy biznesowe i mądre inwestycje pozwoliły im na prowadzenie luksusowego i spokojnego życia w Dolnej Saksonii, z dala od blasku fleszy. W 1970 roku jej status legendy i wkład w rozwój kinematografii został oficjalnie potwierdzony prestiżową Niemiecką Nagrodą Filmową (Deutscher Filmpreis) za całokształt twórczości. Anny Ondra zmarła spokojnie we śnie 28 lutego 1987 roku w Hollenstedt w wieku 84 lat. Bezpośrednią przyczyną zgonu był udar mózgu (apopleksja), który nastąpił w trakcie spoczynku. Została pochowana na cmentarzu w Hollenstedt, gdzie osiemnaście lat później, w 2005 roku, spoczął u jej boku również jej mąż. Pozostała w pamięci jako ikona złotych lat kina, która z niezwykłą lekkością, humorem i naturalnością potrafiła oczarować widzów na całym świecie, udowadniając, że prawdziwa charyzma ekranowa jest uniwersalna i nie zna granic językowych.

Listy

Więcej informacji

Proszę czekać…