- 1879-08-17
- Warszawa, Imperium Rosyjskie
Samuel Goldwyn urodził się 17 sierpnia 1879 roku w Warszawie, znajdującej się wówczas na terenie Imperium Rosyjskiego, jako Szmuel Gelbfisz, syn Aarona Dawida Gelbfisza oraz Hanny Reban.
Pochodził z ubogiej żydowskiej rodziny, a jego dzieciństwo naznaczone było trudnymi warunkami życia oraz wczesną utratą ojca. Już jako młody chłopak zdecydował się opuścić dom i rozpocząć samodzielną drogę, która stała się jednym z najbardziej spektakularnych przykładów „amerykańskiego snu”. Wyruszył pieszo z Warszawy przez Europę, docierając do Hamburga, a następnie do Anglii, gdzie przez pewien czas pracował w Birmingham. Ostatecznie wyemigrował do Ameryki Północnej przez Kanadę, by w końcu osiedlić się w Stanach Zjednoczonych.
Jego pierwsza praca w USA miała miejsce w Gloversville w stanie Nowy Jork, gdzie zatrudnił się jako robotnik w fabryce rękawic. Dzięki pracowitości i zdolnościom handlowym szybko awansował, stając się jednym z najlepszych sprzedawców w branży. W tym okresie posługiwał się nazwiskiem Samuel Goldfish, które było uproszczoną wersją jego nazwiska rodowego.
Do przemysłu filmowego trafił w latach 10. XX wieku, wchodząc w spółkę z Jesse’em L. Laskym oraz młodym reżyserem Cecilem B. DeMille’em. W 1914 roku wspólnie zrealizowali film „The Squaw Man”, który powstał w prowizorycznych warunkach – w wynajętej stodole w Hollywood. Produkcja ta przeszła do historii jako pierwszy pełnometrażowy film nakręcony w Hollywood, co czyni Goldwyna jednym z faktycznych „założycieli” tego miejsca jako światowego centrum kina.
W kolejnych latach związał się z braćmi Selwyn, tworząc wytwórnię Goldwyn Pictures. Nazwa firmy powstała z połączenia sylab jego nazwiska („Goldfish”) oraz nazwiska partnerów („Selwyn”), co dało formę „Goldwyn”. Nazwa ta tak bardzo przypadła mu do gustu, że w 1918 roku oficjalnie zmienił swoje nazwisko na Samuel Goldwyn. Mimo że był jednym z twórców wytwórni, został z niej usunięty jeszcze przed jej połączeniem z Metro Pictures i firmą Louisa B. Mayera. W wyniku tej fuzji powstało Metro-Goldwyn-Mayer, jednak Goldwyn nigdy nie pracował w MGM – przeciwnie, przez lata pozostawał jego niezależnym konkurentem i prowadził spory prawne dotyczące używania swojego nazwiska w nazwie studia.
Po odejściu z Goldwyn Pictures zbudował własne imperium jako niezależny producent, stając się jedną z najważniejszych postaci w Hollywood. Był znany z bezkompromisowego perfekcjonizmu oraz dążenia do najwyższej jakości produkcji, co określano mianem „The Goldwyn Touch”. W przeciwieństwie do wielu producentów epoki nie produkował masowo filmów, lecz skupiał się na projektach prestiżowych, dopracowanych pod każdym względem artystycznym.
Kluczowym elementem jego sukcesu była współpraca z reżyserem Williamem Wylerem oraz operatorem Greggiem Tolandem. To właśnie to trio stworzyło charakterystyczny styl filmów Goldwyna – realistyczny, emocjonalnie intensywny i wizualnie dopracowany. Wspólnie zrealizowali takie dzieła jak „Wuthering Heights” (1939) oraz „The Best Years of Our Lives” (1946). Ten drugi film odniósł ogromny sukces, zdobywając siedem Oscarów, w tym nagrodę dla najlepszego filmu, i stał się jednym z najważniejszych obrazów powojennego kina amerykańskiego.
W 1947 roku Goldwyn otrzymał prestiżową Nagrodę im. Irvinga Thalberga, przyznawaną producentom za konsekwentnie wysoki poziom artystyczny ich filmów. Było to oficjalne potwierdzenie jego wyjątkowej pozycji w branży i uznanie dla jego podejścia do produkcji filmowej.
Jego życie prywatne również było związane z przemysłem filmowym. Jego pierwszą żoną była Blanche Lasky, siostra Jessego L. Lasky’ego, co jeszcze bardziej związało go z kręgami tworzącymi fundamenty Hollywood i Paramount Pictures. Po rozwodzie poślubił aktorkę Frances Howard, z którą miał syna, Samuela Goldwyna Jr., który również został producentem i kontynuował rodzinne tradycje w branży filmowej.
Goldwyn był postacią barwną i charakterystyczną – znany był z licznych powiedzeń, tzw. „Goldwynisms”, które często były niegramatyczne, paradoksalne, ale jednocześnie trafne i pełne humoru. Stały się one częścią legendy Hollywood i do dziś są cytowane jako przykład jego osobowości.
Przez całą swoją karierę pozostawał symbolem drogi od skrajnej biedy do ogromnego sukcesu – imigrantem, który bez formalnego wykształcenia stworzył jedno z najważniejszych nazwisk w historii kina. Jego wpływ na rozwój przemysłu filmowego obejmował zarówno aspekty organizacyjne, jak i artystyczne, a jego standardy jakości wyznaczały kierunek dla całego Hollywood przez dekady.
Samuel Goldwyn zmarł 31 stycznia 1974 roku w Los Angeles w stanie Kalifornia na skutek niewydolności serca.
Pozostaje jednym z największych producentów w historii kina – wizjonerem, który współtworzył fundamenty Hollywood i udowodnił, że niezależność, odwaga i konsekwencja mogą konkurować z największymi studiami filmowymi świata.