- 1899-05-10
- Omaha, Nebraska, USA
Frederick Austerlitz, znany światu jako Fred Astaire, urodził się 10 maja 1899 roku w Omaha w stanie Nebraska jako syn austriackiego imigranta Frederica Austerlitza oraz Johanny Geilus. Karierę artystyczną rozpoczął w wieku zaledwie pięciu lat, tworząc duet taneczny ze swoją starszą siostrą Adele. Adele urodziła się 10 września 1896 roku, co czyniło ją starszą od Freda o 32 miesiące; ta różnica wieku była kluczowa w początkach ich wspólnych występów, gdyż to ona początkowo uchodziła za większy talent i dominującą postać w duecie. Matka rodzeństwa, dostrzegając ogromny potencjał dzieci, przeniosła rodzinę do Nowego Jorku, aby zapewnić im profesjonalną edukację w Alviene Master School of the Theatre. Przyjmując nazwisko sceniczne Astaire, rodzeństwo szybko podbiło wodewilowe sceny Ameryki, a następnie prestiżowe teatry Broadwayu i londyńskiego West Endu. Przez ponad ćwierć wieku uchodzili za najpopularniejszą parę taneczną świata, występując w takich przebojach jak „Lady, Be Good”. Kiedy w 1932 roku Adele wycofała się z zawodu, by wyjść za mąż za brytyjskiego arystokratę, wielu krytyków wróżyło Fredowi koniec kariery, jednak on potraktował to jako szansę na artystyczny przełom w rodzącym się kinie dźwiękowym.
Początki w Hollywood były naznaczone słynną, choć surową oceną z jego pierwszych prób ekranowych w archiwach RKO, która brzmiała: „Can't act. Slightly bald. Also dances” (Nie umie grać. Lekko łysieje. Też tańczy). Mimo sceptycyzmu producentów otrzymał epizodyczną rolę w „Dancing Lady” (1933) u boku Joan Crawford, a następnie trafił do produkcji „Flying Down to Rio” (1933). To właśnie tam po raz pierwszy połączono go z Ginger Rogers. Choć byli jedynie aktorami drugoplanowymi, ich wspólny numer „The Carioca” skradł show i zapoczątkował jedną z najsłynniejszych ekranowych kolaboracji w historii. Razem nakręcili dziesięć filmów dla wytwórni RKO Radio Pictures, w tym arcydzieła takie jak „The Gay Divorcee” (1934), „Top Hat” (1935) czy „Swing Time” (1936). Astaire zrewolucjonizował sposób filmowania tańca – nalegał, by kamera pokazywała tancerzy w pełnym planie, bez zbędnych zbliżeń, co pozwalało widzowi podziwiać czystą technikę i płynność ruchu. Był chorobliwym perfekcjonistą, potrafiącym powtarzać jedną scenę dziesiątki razy, aż osiągnął zamierzony efekt lekkości, który maskował tytaniczną pracę włożoną w każdą sekundę choreografii.
W 1931 roku, gdy realizowano epos „Cimarron”, Astaire wciąż święcił triumfy na deskach teatru w ostatnim wspólnym projekcie z siostrą, „The Band Wagon”, i nie był jeszcze stale związany z przemysłem filmowym w Los Angeles. Jego dominacja w kinie muzycznym nastąpiła kilka lat później, czyniąc go niekwestionowanym królem elegancji. Po zakończeniu współpracy z Rogers w 1939 roku, Fred Astaire kontynuował karierę jako wolny strzelec, partnerując największym gwiazdom tamtej epoki. Wystąpił z Eleanor Powell w „Broadway Melody of 1940”, z Ritą Hayworth w „You'll Never Get Rich” (1941) oraz z Judy Garland w „Easter Parade” (1948). Każda z tych kolaboracji pokazywała inne oblicze jego talentu – od technicznego mistrzostwa stepowania po romantyczny liryzm. Astaire był nie tylko wybitnym tancerzem, ale i cenionym interpretatorem piosenek; kompozytorzy tacy jak George Gershwin, Cole Porter i Irving Berlin uważali go za swojego ulubionego wykonawcę, ponieważ śpiewał ich utwory bez zbędnej maniery, skupiając się na tekście i rytmie.
Lata 50. przyniosły zmianę estetyki w musicalu, do której Astaire zaadaptował się z właściwą sobie gracją. Wystąpił w wizualnie olśniewających produkcjach takich jak „Royal Wedding” (1951), gdzie wykonał słynny taniec na ścianach i suficie, „The Band Wagon” (1953) u boku Cyd Charisse oraz „Funny Face” (1957) z Audrey Hepburn. Kiedy era wielkich musicali studyjnych dobiegła końca, Fred Astaire płynnie przeszedł do ról dramatycznych, udowadniając, że jego talent aktorski nie ustępuje tanecznemu. W 1959 roku zagrał naukowca w postapokaliptycznym dramacie „On the Beach”, a za rolę w filmie katastroficznym „The Towering Inferno” (1974) otrzymał swoją jedyną nominację do Oscara w kategorii najlepszy aktor drugoplanowy. W 1950 roku Akademia Filmowa uhonorowała go Oscarem Honorowym za unikalny kunszt i wkład w technikę musicalu filmowego.
Życie prywatne Freda Astaire’a było wolne od skandali. W 1933 roku poślubił Phyllis Livingston Potter, z którą przeżył dwadzieścia jeden lat w bardzo szczęśliwym związku, aż do jej przedwczesnej śmierci w 1954 roku. Aktor wychowywał troje dzieci: syna Freda Jr. oraz córkę Avę, a także był niezwykle oddanym ojczymem dla syna Phyllis z jej pierwszego małżeństwa, Eliphaleta IV (znanego jako Peter), którego traktował jak własne dziecko. Astaire był zdruzgotany stratą żony i przez wiele lat pozostawał wdowcem, poświęcając się rodzinie i swojej wielkiej pasji pozazawodowej – wyścigom konnym. Dopiero w 1980 roku, mając 81 lat, ożenił się ponownie z Robyn Smith, dżokejką młodszą od niego o 45 lat. Para pozostała zgodna aż do jego śmierci. Astaire cieszył się w środowisku opinią człowieka niezwykle skromnego, który rzadko oglądał swoje własne filmy, zawsze znajdując w nich błędy niewidoczne dla innych.
Fred Astaire zmarł 22 czerwca 1987 roku w Los Angeles w wieku 88 lat na skutek powikłań po zapaleniu płuc. Został pochowany na cmentarzu Oakwood Memorial Park w Chatsworth u boku swojej pierwszej żony, matki i siostry. Jego wpływ na kulturę masową jest niezmierzony – odniesienia do jego stylu można znaleźć w niemal każdej dziedzinie sztuki. Michaił Barysznikow, Rudolf Nuriejew czy Gene Kelly otwarcie przyznawali, że Astaire był dla nich największym autorytetem, a jego styl definiował pojęcie klasy. Biografia Astaire’a to zapis losów artysty, który uczynił z tańca język uniwersalny, potrafiący wyrazić każdą ludzką emocję. Pozostaje on do dziś synonimem elegancji i lekkości, a jego filmy stanowią niedościgniony wzorzec musicalu, w którym techniczna perfekcja spotyka się z czystą radością tworzenia.