• 1861-12-08
  • Paryż, Francja
Georges Méliès urodził się 8 grudnia 1861 roku w Paryżu we Francji jako Marie-Georges-Jean Méliès, syn Jeana-Louisa Stanislasa Mélièsa oraz Jeanne Catherine Schuering. Jego ojciec był właścicielem dobrze prosperującej fabryki obuwia, co zapewniło rodzinie stabilną sytuację materialną oraz umożliwiło mu zdobycie starannego wykształcenia. Początkowo przygotowywany był do przejęcia rodzinnego interesu, jednak od młodości wykazywał silne zainteresowanie sztuką, rysunkiem oraz iluzją sceniczną. Przełomowym momentem w jego życiu był pobyt w Londynie, gdzie zetknął się z teatrem iluzji i pokazami magicznymi. Po powrocie do Francji przejął Théâtre Robert-Houdin w Paryżu, który przekształcił w nowoczesne miejsce spektakli iluzjonistycznych. Łączył tam technikę sceniczną, mechanikę i narrację, co stało się fundamentem jego późniejszej twórczości filmowej. W 1895 roku był świadkiem jednego z pierwszych publicznych pokazów kinematografu braci Lumière. Zafascynowany nowym wynalazkiem, próbował odkupić urządzenie, jednak spotkał się z odmową. Wkrótce wyjechał do Londynu, gdzie nabył urządzenie projekcyjne Animatograph skonstruowane przez Roberta W. Paula. Następnie, przy współpracy z mechanikiem Lucienem Korstenem, zmodyfikował je tak, aby mogło pełnić funkcję kamery filmowej. Dzięki temu rozpoczął własne eksperymenty z filmem jako medium artystycznym. Już w pierwszych latach działalności odkrył możliwości manipulowania obrazem filmowym. Słynne odkrycie tzw. „stop-tricku” nastąpiło przypadkowo podczas filmowania na Place de l’Opéra w Paryżu – gdy kamera na chwilę się zacięła, a po jej ponownym uruchomieniu i wywołaniu materiału okazało się, że jeden obiekt „zamienił się” w inny. To doświadczenie uświadomiło Mélièsowi, że film może nie tylko rejestrować rzeczywistość, ale także ją kreować i przekształcać. W 1897 roku założył własną wytwórnię Star Film Company oraz zbudował w Montreuil pod Paryżem jedno z pierwszych na świecie studiów filmowych – przeszkloną halę umożliwiającą pracę przy naturalnym świetle. To właśnie tam powstały setki jego filmów, które łączyły elementy teatru, iluzji i nowatorskich efektów specjalnych. Największą sławę przyniósł mu film „Podróż na Księżyc” (1902), inspirowany twórczością Jules’a Verne’a i H.G. Wellsa. Produkcja ta stała się jednym z pierwszych filmów science-fiction w historii kina oraz ikoną kultury wizualnej. Charakterystyczne ujęcie rakiety trafiającej w oko Księżyca do dziś pozostaje jednym z najbardziej rozpoznawalnych obrazów w historii filmu. W trakcie swojej kariery Méliès stworzył ponad 500 filmów, obejmujących fantastyczne widowiska, rekonstrukcje wydarzeń historycznych, komedie oraz eksperymenty narracyjne. Był jednym z pierwszych twórców, którzy traktowali kino jako sztukę opowiadania historii, a nie jedynie techniczne narzędzie rejestracji rzeczywistości. Jego działalność wyznaczyła fundamenty dla rozwoju efektów specjalnych, scenografii filmowej i montażu. Jednocześnie jego kariera napotykała poważne trudności. Jego filmy były masowo kopiowane bez jego zgody, szczególnie w Stanach Zjednoczonych, co prowadziło do strat finansowych. W miarę rozwoju wielkich wytwórni i przemysłowej produkcji filmowej Méliès nie potrafił dostosować się do nowych realiów rynku. W czasie I wojny światowej część jego filmów została skonfiskowana przez wojsko francuskie i przetopiona na surowiec do produkcji obcasów do butów dla żołnierzy – ironicznie nawiązując do rodzinnej branży obuwniczej. Najbardziej dramatycznym momentem jego życia był rok 1923, kiedy – zmagając się z długami i upadkiem kariery – własnoręcznie zniszczył znaczną część swojego dorobku, paląc negatywy filmowe w ogrodzie w Montreuil. W rezultacie ogromna część jego twórczości została bezpowrotnie utracona, a wiele zachowanych dziś filmów przetrwało jedynie dzięki przypadkowo odnalezionym kopiom. Po zakończeniu działalności filmowej Méliès popadł w ubóstwo i przez pewien czas prowadził niewielki sklep z zabawkami i słodyczami na dworcu Montparnasse w Paryżu. Dopiero w latach 20. XX wieku jego twórczość została na nowo odkryta przez środowisko filmowe, a on sam doczekał się uznania jako jeden z pionierów kina. W 1931 roku został odznaczony Legią Honorową. W życiu prywatnym był żonaty dwukrotnie. Jego pierwszą żoną była Eugénie Génin, z którą miał dwoje dzieci – córkę Georgette oraz syna André. Georgette odegrała później istotną rolę w zachowaniu pamięci o ojcu i jego dorobku. Po śmierci pierwszej żony Méliès ożenił się z aktorką Jeanne d’Alcy, która występowała w wielu jego filmach i towarzyszyła mu w późniejszych latach życia. Georges Méliès zmarł 21 stycznia 1938 roku w Paryżu we Francji w wieku 76 lat na skutek choroby nowotworowej w szpitalu Léopold-Bellan. Został pochowany na cmentarzu Père-Lachaise w Paryżu. Jego dorobek stanowi fundament światowej kinematografii. Méliès jako jeden z pierwszych zrozumiał, że film może być sztuką iluzji, fantazji i narracji. Wprowadził do kina efekty specjalne, scenografię i konstrukcję fabularną, które do dziś pozostają podstawą języka filmowego. Jego życie, naznaczone zarówno wielkim sukcesem, jak i dramatycznym upadkiem, jest jednym z najbardziej symbolicznych przykładów losów pionierów kina, których wizja wyprzedzała swoją epokę.

Listy

Więcej informacji

Proszę czekać…