- 1844-10-23
- Paryż, le-de-France, Francja
Sarah Bernhardt, właściwie Henriette-Rosine Bernard, urodziła się 23 października 1844 roku w Paryżu. Była jedną z najwybitniejszych aktorek w historii teatru, ikoną europejskiej sceny przełomu XIX i XX wieku oraz jedną z pierwszych wielkich gwiazd kina niemego. Jej kariera, rozciągnięta na ponad pół wieku, uczyniła ją postacią o międzynarodowej sławie, symbolem artystycznej niezależności i nowoczesnego pojmowania aktorstwa.
Początki jej drogi artystycznej związane były z paryskim Conservatoire oraz Comédie-Française, gdzie początkowo spotykała się z oporem i krytyką z powodu nietypowej dykcji i silnie indywidualnego stylu gry. Z czasem jednak jej ekspresyjna, emocjonalnie intensywna interpretacja ról tragicznych przyniosła jej uznanie publiczności. Bernhardt szybko zerwała z instytucjonalnymi ograniczeniami i rozpoczęła samodzielną karierę, występując na największych scenach Europy i Ameryki Północnej. Zyskała przydomek „Boska Sarah”, a jej nazwisko stało się synonimem najwyższego kunsztu aktorskiego.
Największe triumfy odnosiła w klasycznym repertuarze dramatycznym, interpretując role takie jak Fedra, Toska, Hamlet czy Małgorzata Gautier. Szczególną cechą jej kariery było świadome przekraczanie konwencji, w tym odważne wcielanie się w role męskie, co w epoce było zjawiskiem wyjątkowym. Jej styl gry, oparty na silnym geście, muzycznej frazie słowa i sugestywnej obecności scenicznej, wywarł ogromny wpływ na kolejne pokolenia aktorów.
Na początku XX wieku Sarah Bernhardt zainteresowała się kinem, traktując je początkowo jako przedłużenie teatru, a nie odrębną sztukę. Jej wejście w świat filmu miało jednak ogromne znaczenie dla prestiżu nowego medium. Wystąpiła w kilku ważnych produkcjach kina niemego, w których utrwaliła swoje najsłynniejsze role sceniczne. Do najważniejszych i potwierdzonych filmów z jej udziałem należą „La Dame aux Camélias” z 1912 roku, „Queen Elizabeth” z 1912 roku, który odniósł międzynarodowy sukces i przyczynił się do popularyzacji kina artystycznego w Stanach Zjednoczonych, „Adrienne Lecouvreur” z 1913 roku oraz „Judith” z 1914 roku. Filmy te stanowią dziś bezcenne świadectwo stylu gry aktorskiej jednej z największych osobowości scenicznych w dziejach.
Jej życie prywatne było równie intensywne jak kariera artystyczna. Była osobą niezależną, kontrowersyjną i świadomie budującą własny mit. Miała syna, Maurice’a Bernhardta, który w późniejszych latach pełnił rolę jej menedżera. W czasie I wojny światowej, mimo amputacji nogi spowodowanej powikłaniami zdrowotnymi, nie zaprzestała działalności artystycznej i występowała dla żołnierzy, co dodatkowo umocniło jej legendę jako artystki niezłomnej.
Sarah Bernhardt zmarła 26 marca 1923 roku w Paryżu w wieku 78 lat. Jej śmierć stała się wydarzeniem o charakterze narodowym, a uroczystości pogrzebowe zgromadziły tłumy wielbicieli i przedstawicieli świata kultury. Została pochowana na cmentarzu Père-Lachaise w Paryżu, gdzie jej grób do dziś pozostaje miejscem odwiedzanym przez miłośników teatru i historii sztuki.
Z perspektywy dziejów kultury Sarah Bernhardt uznawana jest za jedną z pierwszych artystek o globalnej sławie, łączącą teatr, kino i nowoczesne formy autopromocji. Jej działalność przyczyniła się do ukształtowania pojęcia gwiazdy w dzisiejszym znaczeniu tego słowa, a jej filmowe występy odegrały istotną rolę w nadaniu kinu niememu rangi sztuki godnej największych scen świata. Jej legenda pozostaje żywa jako symbol absolutnego oddania sztuce i siły indywidualnej osobowości artystycznej.