• 1901-05-07
  • Helena, Montana, USA
Gary Cooper, właściwie Frank James Cooper, urodził się 7 maja 1901 roku w Helenie w stanie Montana w USA jako syn Charlesa Henry’ego Coopera i Alice Brazier. Jego ojciec był prawnikiem, ranczerem oraz sędzią Sądu Najwyższego stanu Montana, matka natomiast pochodziła z Anglii i dbała o staranne wykształcenie synów. Cooper uczył się m.in. w Dunstable Grammar School w Anglii, a następnie studiował w Grinnell College w stanie Iowa, gdzie interesował się sztuką i rysunkiem. Początkowo pracował jako rysownik i ilustrator. Do Hollywood trafił w połowie lat 20., a imię „Gary” otrzymał z inicjatywy swojej agentki Nan Collins, która uznała je za bardziej wyraziste niż Frank. Karierę filmową rozpoczął od epizodów w westernach. Przełom przyniosła mu rola w „Skrzydłach” (1927), a pozycję gwiazdy ugruntował występ w „Wirginii” (1929). W kolejnych dekadach stał się jednym z najważniejszych aktorów klasycznego kina amerykańskiego, występując m.in. w „Pożegnaniu z bronią”, „Pan Deeds idzie do miasta”, „Sierżancie Yorku”, „Komu bije dzwon” oraz „W samo południe”. Prawdziwy Alvin York zgodził się na ekranizację swojej biografii pod warunkiem, że zagra go właśnie Cooper. Aktor początkowo uważał się za zbyt dojrzałego do tej roli, jednak ostatecznie przyjął propozycję, zdobywając w 1942 roku pierwszego Oscara. Drugą statuetkę otrzymał za „W samo południe” (1952), a w 1961 roku przyznano mu Oscara honorowego za całokształt twórczości. Z powodu ciężkiej choroby nie mógł odebrać nagrody osobiście — w jego imieniu uczynił to James Stewart. Cooper był uznawany za pioniera nowoczesnego, filmowego aktorstwa opartego na powściągliwości i minimalizmie (tzw. understatement). Współpracownicy wspominali, że na planie wydawał się niemal nieruchomy i oszczędny w gestach, co niepokoiło niektórych reżyserów. Dopiero po obejrzeniu materiałów okazywało się, że jego subtelna mimika i spojrzenie niosą silny ładunek emocjonalny. Howard Hawks twierdził, że Cooper potrafił sprawić, by proces myślenia bohatera był widoczny na ekranie. Rola szeryfa Willa Kane’a w „W samo południe” stała się jednym z najważniejszych momentów jego powojennej kariery. Film powstał w okresie napięć związanych z maccartyzmem. Scenarzysta Carl Foreman trafił wkrótce na czarną listę, a Cooper — mimo konserwatywnych poglądów — nie wycofał się z projektu i publicznie bronił współpracownika. Decyzja ta wywołała napięcia w środowisku, m.in. z Johnem Wayne’em i komentatorką Heddą Hopper. Był bliskim przyjacielem Ernesta Hemingwaya; łączyły ich podróże, polowania i wzajemny szacunek, mimo odmiennych temperamentów. W kwietniu 1961 roku odbyli ostatnią rozmowę telefoniczną. Cooper zmarł niespełna dwa miesiące przed samobójczą śmiercią pisarza. Jedną z najtrwalszych przyjaźni w jego życiu była relacja z Jamesem Stewartem — aktorzy często spędzali wspólnie czas poza planem, m.in. na wędkowaniu. Odrzucił propozycję zagrania Rhetta Butlera w „Przeminęło z wiatrem”, uznając projekt za ryzykowny. Równolegle uchodził za ikonę stylu. Jego sposób ubierania — łączący brytyjską elegancję z amerykańską swobodą — stał się wzorcem tzw. American Sportswear. Zamawiał garnitury u krawców z Savile Row, lecz nosił je z charakterystyczną niedbałością, łącząc z elementami stroju sportowego. Do dziś bywa przywoływany jako symbol klasycznej męskiej elegancji. W 1933 roku poślubił Veronicę Balfe (znaną jako Sandra Shaw). Mieli jedną córkę, Marię Cooper Janis. W latach 1951–1954 małżonkowie pozostawali w separacji w związku z romansem aktora z Patricią Neal, jednak ostatecznie wrócili do siebie i pozostali razem do jego śmierci. W 1959 roku Cooper oficjalnie przeszedł na katolicyzm, po wcześniejszej audiencji u papieża Piusa XII. Gary Cooper zmarł 13 maja 1961 roku w Beverly Hills w Los Angeles w Kalifornii. Chorował na raka prostaty, a bezpośrednią przyczyną śmierci były przerzuty do płuc i kości (kręgosłupa). Początkowo został pochowany na Holy Cross Cemetery w Culver City, jednak w 1974 roku jego szczątki ekshumowano i przeniesiono na Sacred Hearts Cemetery w Southampton w stanie Nowy Jork. Pozostaje jedną z kluczowych postaci złotej ery Hollywood. Jego ekranowy wizerunek — oparty na milczeniu, wewnętrznym napięciu i moralnej stanowczości — na trwałe wpisał się w historię kina amerykańskiego.

Listy

Więcej informacji

Proszę czekać…