• 1885-09-22
  • Wiedeń, Austro-Węgry
Erich von Stroheim urodził się 22 września 1885 roku w Wiedniu w Austro-Węgrzech jako syn Benno Stroheima oraz Johanny Bondy, pochodzących z żydowskiej rodziny mieszczańskiej; jego ojciec był kapelusznikiem i prowadził działalność handlową, natomiast matka zajmowała się domem. Był austriacko-amerykańskim reżyserem, aktorem i scenarzystą, jedną z najbardziej bezkompromisowych i legendarnych postaci w historii kina. Po emigracji do Stanów Zjednoczonych stworzył wokół siebie całkowicie fikcyjny wizerunek arystokraty i oficera armii austro-węgierskiej – przedrostek „von” był jego własnym wymysłem. Ta świadomie wykreowana mistyfikacja stała się jego największą życiową rolą i umożliwiła mu zdobycie popularności w Hollywood, gdzie szybko zasłynął jako ekranowy typ „okrutnego oficera” i „człowieka, którego nienawidzicie kochać”. Początkowo pracował jako statysta i konsultant wojskowy, a następnie jako asystent reżysera u Davida Warka Griffitha. Jako reżyser zadebiutował filmem „Blind Husbands” (1919), który od razu ujawnił jego niezwykłe ambicje artystyczne. Stroheim dążył do absolutnego realizmu – wymagał autentycznych lokacji, drobiazgowych kostiumów i pełnego zaangażowania aktorów, często przekraczając przy tym budżety i harmonogramy produkcji. Jego kolejne filmy, takie jak „Foolish Wives” (1922), „Greed” (1924) czy „The Merry Widow” (1925), ugruntowały jego pozycję jako jednego z najwybitniejszych twórców kina niemego. Szczególnie „Greed” przeszło do historii jako symbol konfliktu artysty z systemem studyjnym – Stroheim sfilmował niemal każdą stronę powieści Franka Norrisa, tworząc pierwotną, około dziewięciogodzinną wersję filmu. Wytwórnia skróciła ją jednak do około dwóch godzin, co reżyser skomentował słowami, że „wycięto mu serce”. Centralnym elementem jego kariery były konflikty z producentami, zwłaszcza z Irvingiem Thalbergiem, który reprezentował logikę przemysłową Hollywood. Thalberg dwukrotnie usuwał Stroheima z planu – m.in. podczas realizacji „Merry-Go-Round” oraz przy pracy nad „Greed” – uznając jego metody za zbyt kosztowne i niepraktyczne. Spór ten stał się jednym z najbardziej symbolicznych pojedynków między sztuką a systemem studyjnym w historii kina. Po utracie możliwości pracy jako reżyser w Hollywood Stroheim kontynuował karierę aktorską, często wcielając się w role arystokratów i oficerów, wykorzystując swój charakterystyczny wizerunek. Największe uznanie zdobył w Europie, szczególnie we Francji. Wystąpił m.in. w „La Grande Illusion” (1937) Jeana Renoira oraz w „Sunset Boulevard” (1950) Billy’ego Wildera, gdzie zagrał Maxa von Mayerlinga – byłego wielkiego reżysera. Rola ta miała wymiar autotematyczny i przyniosła mu nominację do Oscara dla najlepszego aktora drugoplanowego. Jako reżyser był także prekursorem skrajnej dbałości o detal scenograficzny i kostiumowy. Potrafił wymagać od produkcji tworzenia elementów niewidocznych na ekranie, wierząc, że autentyczność wpływa na psychologię aktora i jakość gry. To podejście wyprzedzało swoją epokę i stało się jednym z fundamentów nowoczesnego realizmu filmowego. W późniejszych latach życia osiadł w Europie, gdzie został doceniony bardziej niż w Stanach Zjednoczonych. We Francji uhonorowano go Legią Honorową, co stanowiło symboliczne uznanie jego wkładu w rozwój sztuki filmowej. Erich von Stroheim zmarł 12 maja 1957 roku w Maurepas we Francji na nowotwór. Pozostaje jedną z najbardziej fascynujących i tragicznych postaci w historii kina – wizjonerem, który wyprzedził swoją epokę, a jego nieustanna walka z ograniczeniami przemysłu filmowego uczyniła go symbolem konfliktu między artystyczną wolnością a komercyjną rzeczywistością Hollywood.

Listy

Więcej informacji

Proszę czekać…