- 1893-01-22
- Poczdam, Okręg Poczdam, Niemcy
Conrad Veidt urodził się 22 stycznia 1893 roku w Poczdamie w Cesarstwie Niemieckim. Był jednym z najwybitniejszych aktorów europejskiego kina niemego oraz jedną z najważniejszych postaci niemieckiego ekspresjonizmu filmowego, a później także cenionym aktorem charakterystycznym w kinie brytyjskim i hollywoodzkim. Jego wysoka, smukła sylwetka, wyrazista twarz i niezwykła intensywność spojrzenia uczyniły go aktorem o natychmiast rozpoznawalnym ekranowym wizerunku, doskonale predestynowanym do ról psychologicznie złożonych i mrocznych.
Swoją drogę artystyczną rozpoczął w teatrze, gdzie zdobył solidne podstawy warsztatowe jeszcze przed I wojną światową. Doświadczenia wojenne, w tym załamanie zdrowia psychicznego, miały istotny wpływ na jego późniejszą wrażliwość aktorską i sposób budowania postaci. Po wojnie szybko stał się jedną z centralnych postaci niemieckiego kina, a jego kariera nabrała rozpędu w latach bezpośrednio poprzedzających rozkwit ekspresjonizmu filmowego.
Międzynarodową sławę przyniosła mu rola tytułowa w filmie „The Cabinet of Dr. Caligari” z 1920 roku, w którym stworzył ikoniczną kreację somnambulika Cesarego. Film ten stał się jednym z najważniejszych dzieł w historii kina niemego, a występ Veidta uznawany jest do dziś za wzorcowy przykład ekspresjonistycznego aktorstwa, opartego na geście, sylwetce i sugestywnej obecności ekranowej. W kolejnych latach wystąpił w wielu znaczących produkcjach kina niemego, w tym w „Genuine” z 1920 roku, „Waxworks” z 1924 roku oraz „The Man Who Laughs” z 1928 roku, gdzie jego kreacja Gwynplaine’a, mężczyzny o trwale zdeformowanym uśmiechu, należy do najbardziej poruszających ról epoki i wywarła ogromny wpływ na ikonografię kina grozy.
Wraz z dojściem nazistów do władzy w Niemczech Conrad Veidt zdecydowanie sprzeciwił się nowemu reżimowi. Opuścił kraj na początku lat trzydziestych, częściowo z powodów politycznych, częściowo z uwagi na swoje małżeństwo z kobietą pochodzenia żydowskiego. Emigracja początkowo zaprowadziła go do Wielkiej Brytanii, gdzie z powodzeniem kontynuował karierę, występując zarówno w filmach dźwiękowych, jak i w produkcjach o wyraźnym zabarwieniu politycznym. W tym okresie często wcielał się w role antagonistów i postaci autorytarnych, co paradoksalnie kontrastowało z jego osobistymi przekonaniami.
Pod koniec lat trzydziestych przeniósł się do Stanów Zjednoczonych, gdzie znalazł stałe miejsce w Hollywood jako aktor charakterystyczny. Jedną z jego najbardziej znanych ról z tego okresu jest major Strasser w filmie „Casablanca” z 1942 roku. Kreacja ta, choć drugoplanowa, zapisała się trwale w historii kina i stanowi jeden z najbardziej rozpoznawalnych wizerunków ekranowego antagonisty okresu II wojny światowej. Veidt świadomie przyjmował role nazistów i złoczyńców, traktując je jako formę sprzeciwu wobec reżimu, który zmusił go do emigracji.
Życie prywatne Conrada Veidta było naznaczone częstymi zmianami miejsca zamieszkania oraz konsekwencjami politycznych wyborów. Był trzykrotnie żonaty, a jego ostatnie małżeństwo, z Lily Prager, miało kluczowe znaczenie dla decyzji o opuszczeniu Niemiec. Pomimo sukcesów zawodowych zmagał się z problemami zdrowotnymi, które nasilały się w ostatnich latach życia.
Conrad Veidt zmarł nagle 3 kwietnia 1943 roku w Hollywood w Kalifornii w wieku 50 lat. Przyczyną śmierci był zawał serca. Został pochowany na cmentarzu Forest Lawn Memorial Park w Glendale w Kalifornii, gdzie spoczywa do dziś.
Z perspektywy historii kina Conrad Veidt uznawany jest za jednego z najważniejszych aktorów przełomu kina niemego i dźwiękowego oraz jedną z kluczowych postaci niemieckiego ekspresjonizmu. Jego kreacje wyznaczyły nowe standardy aktorstwa ekranowego, a zdolność adaptacji do różnych tradycji filmowych uczyniła go artystą o prawdziwie międzynarodowym znaczeniu. Jego dorobek pozostaje trwałym świadectwem siły aktorskiej osobowości, która potrafiła przetrwać zmiany technologiczne, estetyczne i polityczne jednej z najbardziej burzliwych epok w historii kina.