- 1901-12-27
- Schöneberg, Berlin, Cesarstwo Niemieckie
Marlene Dietrich urodziła się 27 grudnia 1901 roku w Schönebergu w Berlinie w Cesarstwie Niemieckim jako Maria Magdalene Dietrich. Jej ojcem był Louis Erich Otto Dietrich, oficer policji, wywodzący się z niemieckiej rodziny o tradycjach urzędniczych, natomiast matką była Wilhelmina Elisabeth Josephine Felsing, pochodząca z rodziny jubilerskiej. Po śmierci ojca matka ponownie wyszła za mąż za oficera kawalerii Eduarda von Loscha, który uczestniczył w jej wychowaniu, jednak nie doszło do formalnej adopcji; von Losch zmarł w 1916 roku na skutek ran odniesionych podczas I wojny światowej. Dietrich wychowywała się w środowisku mieszczańskim, kształciła się w Berlinie, początkowo przygotowując się do kariery muzycznej jako skrzypaczka, jednak kontuzja ręki uniemożliwiła jej dalszy rozwój w tym kierunku, co skłoniło ją do podjęcia nauki aktorstwa i pracy scenicznej.
Karierę artystyczną rozpoczęła w latach 20. XX wieku na berlińskich scenach teatralnych i kabaretowych, gdzie zdobywała doświadczenie jako aktorka i tancerka. W tym okresie występowała również w epizodycznych rolach w filmach niemych, stopniowo umacniając swoją pozycję w niemieckim przemyśle filmowym. Przełom nastąpił wraz z rolą w filmie „The Blue Angel” (1930) w reżyserii Josefa von Sternberga, w którym stworzyła postać Loli-Loli. Występ ten przyniósł jej międzynarodową rozpoznawalność i otworzył drogę do kariery w Stanach Zjednoczonych.
Po sukcesie filmu podpisała kontrakt z wytwórnią Paramount Pictures i rozpoczęła współpracę z Josefem von Sternbergiem, która w decydujący sposób ukształtowała jej ekranowy wizerunek. W filmach takich jak „Morocco” (1930), „Dishonored” (1931), „Shanghai Express” (1932) czy „The Scarlet Empress” (1934) kreowała bohaterki tajemnicze, niezależne i świadome swojej pozycji, często funkcjonujące w egzotycznych lub historycznych realiach. Za rolę w „Morocco” otrzymała nominację do Oscara dla najlepszej aktorki, co ugruntowało jej status jednej z najważniejszych gwiazd Hollywood początku lat 30. W tym okresie zaczęła również konsekwentnie budować swój charakterystyczny wizerunek, obejmujący zarówno sposób gry aktorskiej, jak i wyrazistą stylizację wizualną.
W drugiej połowie lat 30. kontynuowała karierę filmową, poszerzając repertuar o role o bardziej zróżnicowanym charakterze. W filmie „Destry Rides Again” (1939) stworzyła jedną ze swoich najbardziej rozpoznawalnych kreacji, łącząc elementy dramatyczne z komediowymi i muzycznymi. W tym samym roku przyjęła obywatelstwo amerykańskie, co miało znaczenie w kontekście narastającej sytuacji politycznej w Europie. W latach 30. odrzuciła również propozycje powrotu do Niemiec składane przez władze III Rzeszy, w tym przez Josepha Goebbelsa, które wiązały się z wysokimi wynagrodzeniami i próbą uczynienia jej jedną z głównych twarzy niemieckiej kinematografii. Decyzja ta ugruntowała jej pozycję jako artystki pozostającej poza systemem nazistowskim.
Podczas II wojny światowej aktywnie angażowała się w działalność na rzecz aliantów. Występowała dla żołnierzy amerykańskich na frontach w Europie i Afryce Północnej, uczestnicząc w licznych trasach organizowanych przez USO. Jej repertuar obejmował między innymi piosenkę „Lili Marleen”, wykonywaną zarówno w języku niemieckim, jak i angielskim, która stała się jednym z najbardziej rozpoznawalnych symboli jej działalności wojennej. Jej zaangażowanie zostało docenione poprzez przyznanie jej odznaczeń państwowych przez kraje alianckie.
Po zakończeniu wojny powróciła do pracy filmowej, występując w produkcjach takich jak „A Foreign Affair” (1948) w reżyserii Billy’ego Wildera oraz „Witness for the Prosecution” (1957), gdzie stworzyła jedną z głównych ról kobiecych, będąc centralną postacią intrygi sądowej. W tym okresie potwierdziła swoją zdolność do funkcjonowania w zmieniających się realiach przemysłu filmowego, choć jej aktywność ekranowa stopniowo ustępowała miejsca działalności scenicznej.
Od lat 50. coraz większą część swojej aktywności artystycznej poświęcała występom estradowym jako piosenkarka. Koncertowała w Europie i Stanach Zjednoczonych, prezentując repertuar oparty na standardach muzyki popularnej oraz własnych interpretacjach. Jej występy cechowały się precyzyjną kontrolą ekspresji, wyrafinowaną stylizacją oraz konsekwentnym budowaniem scenicznej persony. W tym okresie utrzymywała również bliskie relacje z artystami europejskiej sceny muzycznej, w tym z Édith Piaf, z którą łączyła ją wieloletnia znajomość i współpraca.
Wizerunek sceniczny i ekranowy Dietrich opierał się na połączeniu elegancji, powściągliwości oraz elementów androgynicznych. Jako jedna z pierwszych kobiet w Hollywood upowszechniła noszenie męskich garniturów i spodni, co w okresie międzywojennym stanowiło wyraźne przekroczenie obowiązujących norm obyczajowych. Jej styl, obejmujący zarówno sposób gry, jak i świadome operowanie kostiumem i światłem, stał się jednym z najbardziej rozpoznawalnych w historii kina i wywarł trwały wpływ na sposób kreowania gwiazd filmowych.
W życiu prywatnym w 1923 roku poślubiła Rudolfa Siebera, z którym miała córkę Marię Elisabeth Sieber. Małżeństwo formalnie trwało do śmierci Siebera, mimo wieloletniej separacji. Jej córka była związana z przemysłem filmowym i opublikowała wspomnienia dotyczące życia matki, stanowiące ważne źródło wiedzy o jej działalności i życiu prywatnym.
Ostatnie lata życia spędziła w Paryżu, stopniowo wycofując się z życia publicznego. Zmarła 6 maja 1992 roku w Paryżu we Francji na skutek niewydolności nerek. Została pochowana w Berlinie na cmentarzu Friedhof Schöneberg III.
Marlene Dietrich pozostaje jedną z najważniejszych postaci w historii kina XX wieku, której dorobek obejmuje zarówno klasyczne role filmowe w produkcjach niemieckich i amerykańskich, jak i wieloletnią działalność estradową, a jej znaczenie w kulturze wizualnej i historii Hollywood jest trwałe i szeroko udokumentowane.