• 1903-12-25
  • Timisoara, Rumunia
J. Edward Bromberg urodził się 25 grudnia 1903 roku w Timișoarze, wówczas należącej do Austro-Węgier (obecnie Rumunia), w żydowskiej rodzinie emigrantów. W młodym wieku przeniósł się wraz z bliskimi do Stanów Zjednoczonych, gdzie dorastał i zdobywał wykształcenie sceniczne, rozpoczynając karierę aktorską w teatrze. Związał się z nowojorskim środowiskiem teatralnym, a jego najważniejszym etapem rozwoju była działalność w Group Theatre – jednym z najbardziej wpływowych zespołów aktorskich lat 30. Pracował tam u boku takich twórców jak Stella Adler czy Lee Strasberg, przyswajając i współtworząc amerykańską adaptację metody Stanisławskiego. Jego gra wyróżniała się psychologiczną głębią i naturalizmem, co w tamtym czasie stanowiło nową jakość w aktorstwie. W Hollywood Bromberg szybko zdobył opinię jednego z najbardziej wszechstronnych aktorów charakterystycznych. Nazywany był „człowiekiem o stu twarzach”, ponieważ potrafił całkowicie zmieniać wygląd, głos i sposób bycia w zależności od roli, przez co często pozostawał nierozpoznawalny dla widzów. Występował w licznych produkcjach lat 30. i 40., a szczególne uznanie przyniosły mu role w filmach „Jesse James” (1939), gdzie zagrał detektywa Runyana, oraz „Life Begins at 40” (1935). Pojawił się również w filmie „Son of Dracula” (1943), wcielając się w profesora Lazlo, jednak nie była to jego najbardziej znacząca kreacja. Na początku lat 50. jego kariera została gwałtownie przerwana przez działalność Komisji ds. Działalności Antyamerykańskiej (HUAC). Bromberg, już wówczas poważnie chory na serce, został wezwany na przesłuchania. Pomimo ostrzeżeń lekarzy o zagrożeniu dla jego życia, poddano go silnej presji, co według wielu historyków kina miało bezpośredni wpływ na pogorszenie jego stanu zdrowia. Odmowa współpracy skutkowała wpisaniem na tzw. czarną listę, co uniemożliwiło mu dalszą pracę w Hollywood. Zmusiło go to do wyjazdu do Europy, gdzie próbował kontynuować karierę aktorską, głównie w Wielkiej Brytanii. Był to jednak okres naznaczony trudnościami zawodowymi i zdrowotnymi. J. Edward Bromberg zmarł 6 grudnia 1951 roku w Londynie na skutek ataku serca w wieku 47 lat. Pozostaje jednym z najwybitniejszych aktorów charakterystycznych swojego pokolenia oraz ważnym ogniwem w procesie przenoszenia nowoczesnych technik aktorskich z teatru na ekran, a jego los stał się jednym z najbardziej wymownych przykładów wpływu polityki na kariery artystyczne w Hollywood połowy XX wieku.

Listy

Więcej informacji

Proszę czekać…