• 1901-02-09
  • Nowy Jork, Nowy Jork, USA
James Murray urodził się 9 lutego 1901 roku w Bronksie w Nowym Jorku jako syn Christophera Murraya, irlandzkiego emigranta, oraz Mary Murray z domu Casserly. Dorastał w środowisku robotniczym, co później znalazło odbicie w autentyzmie jego ekranowych kreacji. Przed rozpoczęciem kariery filmowej wykonywał prace fizyczne. Nie ma potwierdzonych informacji o ukończonym wykształceniu artystycznym ani formalnym przygotowaniu aktorskim – do kina trafił bez doświadczenia scenicznego. Przełom w jego życiu nastąpił w 1928 roku, gdy King Vidor dostrzegł go wśród statystów na terenie studia MGM i powierzył mu główną rolę w filmie „Człowiek z tłumu” („The Crowd”). Historia ta – niemal modelowy przykład hollywoodzkiego mitu o odkryciu „z ulicy” – miała realne podstawy. Murray został wybrany jako uosobienie przeciętnego Amerykanina. Film stał się jednym z najwybitniejszych osiągnięć późnej ery kina niemego, a jego kreacja Johna Simsa została uznana za wyjątkowo nowoczesną i przejmującą w swojej prostocie. Mimo sukcesu artystycznego nie zdołał utrzymać silnej pozycji w przemyśle filmowym. Występował m.in. w „Rose of the Rio Grande” oraz „A Tailor Made Man”, lecz żadna z tych produkcji nie dorównała znaczeniu „Człowieka z tłumu”. Wraz z nadejściem kina dźwiękowego i w obliczu osobistych problemów jego kariera zaczęła słabnąć. Narastające uzależnienie od alkoholu oraz trudności finansowe pogłębiały jego izolację. W 1934 roku doszło do dramatycznego spotkania z Vidorem, który natknął się na niego w trudnej sytuacji życiowej i zaproponował mu główną rolę w filmie „Chleb nasz powszedni” („Our Daily Bread”). Murray, wyniszczony i dumny, odmówił w sposób gwałtowny, interpretując propozycję jako formę litości. Wydarzenie to symbolicznie zamknęło możliwość jego powrotu do wielkiego kina. W życiu prywatnym był żonaty z Lucille McNarre (od 1928 roku) oraz z Marion Sayers, którą poślubił w 1933 roku; małżeństwo to zakończyło się rozwodem jeszcze w tym samym roku. Informacje o potomstwie są niejednoznaczne i w wielu przypadkach wynikają z mylenia go z innymi osobami o tym samym imieniu i nazwisku. Miał brata, Harry’ego Murraya, również związanego epizodycznie z Hollywood, który zdołał uniknąć podobnego losu dzięki zerwaniu z nałogiem. James Murray nie był spokrewniony ani z Billem Murrayem, ani z brytyjskim aktorem Jamesem Murrayem (ur. 1975), choć zbieżność nazwisk bywa przyczyną nieporozumień w opracowaniach internetowych. James Murray zmarł 11 lipca 1936 roku w Nowym Jorku w wieku 35 lat w wyniku utonięcia w rzece Hudson. Jego ciało zostało zidentyfikowane przez matkę. Według części relacji mógł stracić równowagę na krawędzi pirsu pod wpływem alkoholu, co sugeruje nieszczęśliwy wypadek, choć hipoteza samobójstwa pozostaje obecna w przekazach o jego życiu. Został pochowany na Calvary Cemetery w Queens w stanie Nowy Jork; przez wiele lat jego nazwisko nie widniało na nagrobku. Historia Murraya głęboko poruszyła Vidora, który przez dekady próbował zrealizować film biograficzny zatytułowany „The Actor”, poświęcony tragicznym losom swojego dawnego odkrycia. Projekt nie doczekał się realizacji za życia reżysera. Dziś James Murray pozostaje symbolem kruchości hollywoodzkiej sławy – aktorem jednej wybitnej roli, którego występ w „Człowieku z tłumu” wciąż uznawany jest za jedno z najbardziej autentycznych i poruszających osiągnięć kina niemego.

Listy

Więcej informacji

Proszę czekać…