- 1874-10-08
- Oakland, Kalifornia, USA
Gertrude Lamson przyszła na świat 8 października 1874 roku w Oakland w stanie Kalifornia. Karierę sceniczną rozpoczęła pod pseudonimem Nance O’Neil, szybko zyskując status jednej z najwybitniejszych tragiczek amerykańskiego teatru przełomu wieków. Jej talent oraz posągowa uroda sprawiły, że okrzyknięto ją amerykańską Sarah Bernhardt. Występowała na scenach całego świata, w tym w Australii i Wielkiej Brytanii, kreując ikoniczne role w sztukach takich jak „Magda”, „Fedora” czy „La Tosca”. Szerokie zainteresowanie opinii publicznej wzbudziła jej głęboka i wieloletnia przyjaźń z Lizzie Borden, kobietą uniewinnioną w głośnym procesie o morderstwo rodziców. Choć relacja ta stała się po latach tematem licznych spekulacji oraz tekstów literackich, obie kobiety do końca zachowały dyskrecję na temat natury łączącej je więzi, która trwała od ich spotkania w 1904 roku.
W przemyśle filmowym Nance O’Neil zadebiutowała w okresie kina niemego, przenosząc swoje wielkie kreacje sceniczne na ekran. Wystąpiła między innymi w filmowej adaptacji sztuki „The Kreutzer Sonata” (1915) oraz w dramacie „The Iron Woman” (1916). Jej styl gry, uformowany na deskach teatru, cechował się ogromną siłą wyrazu i dramatyzmem, co początkowo idealnie wpisywało się w estetykę ówczesnych produkcji kinowych. Wraz z nadejściem ery dźwiękowej aktorka z powodzeniem kontynuowała pracę przed kamerą, adaptując swój warsztat do nowych wymogów technicznych. Pojawiła się w znaczących rolach drugoplanowych w takich filmach jak „The Rogue Song” (1930), „Ladies of Leisure” (1930) w reżyserii Franka Capry oraz w dramacie „Cimarron” (1931), gdzie wcieliła się w postać Felice Venable. Jej obecność na ekranie zawsze wnosiła element dostojeństwa i profesjonalizmu wypracowanego przez dekady pracy scenicznej.
W życiu prywatnym Nance O’Neil była żoną brytyjskiego aktora, którym był Alfred Hickman. Para pobrała się w 1916 roku i pozostawała w związku aż do jego śmierci w 1931 roku. Małżonkowie często występowali razem w produkcjach teatralnych, tworząc ceniony duet artystyczny. Po śmierci męża i stopniowym wycofywaniu się z aktywnego życia zawodowego, aktorka zamieszkała w Actors' Fund Home w Englewood, gdzie spędziła ostatnie dekady życia. Mimo upływu lat pozostawała postacią szanowaną w środowisku artystycznym, będąc żywą legendą teatru i pionierskich lat Hollywood. Jej wkład w rozwój amerykańskiej kultury dramatycznej był regularnie przypominany przez historyków sztuki, którzy cenili jej umiejętność łączenia klasycznej tradycji aktorskiej z nowoczesnymi formami przekazu, jakimi były radio i film dźwiękowy.
Nance O’Neil zmarła 7 lutego 1965 roku w Englewood w stanie New Jersey w wieku 90 lat. Została pochowana na cmentarzu Forest Lawn Memorial Park w Glendale. Pozostawiła po sobie dorobek, który dokumentuje złotą erę amerykańskiego teatru oraz proces narodzin profesjonalnego aktorstwa filmowego. Jej biografia to zapis losów artystki, która zdominowała sceny teatralne obu Ameryk i Australii, a następnie z godnością odnalazła swoje miejsce w rozwijającym się przemyśle filmowym. Choć współczesnemu widzowi znana jest głównie z ról charakterystycznych w kinie wczesnego dźwięku, dla historyków pozostaje przede wszystkim jedną z ostatnich wielkich tragiczek, których kunszt stanowił inspirację dla kolejnych pokoleń aktorów. Jej postać do dziś fascynuje twórców, stając się elementem popkultury dzięki licznym nawiązaniom w filmach i książkach dotyczących historii Lizzie Borden.