Film jest ekranizacją powieści Stefana Żeromskiego, poruszającej tematykę społeczno-polityczną. Autor ukończył ją w 1912 roku, a inspiracją do jej powstania były losy Jana Marcińczyka. Powieść ta była kontynuacją utworu „Echa leśne”.
Film jest ekranizacją ballady Adama Mickiewicza pod tym samym tytułem. Powstała ona ok. 1827–1828, a wydana po raz pierwszy została w 1829 roku. Autor inspirował się w niej motywami ukraińskimi.
Film jest ekranizacją powieści obyczajowej Gabrieli Zapolskiej pod tym samym tytułem. Utwór ten powstał w roku 1905, a jego akcja toczy się w Zakopanem pod koniec XIX wieku.
Film jest ekranizacją dramatu romantycznego pod tym samym tytułem. Józef Korzeniowski ukończył go w 1840 roku, a po raz pierwszy utwór wydano trzy lata później. Dzieło to, przedstawiające życie Hucułów, zostało pozytywnie ocenione zarówno przez ówczesnych recenzentów, jak i późniejszych badaczy literatury.
Za pierwowzór filmu posłużyły dwa utwory literackie, które powstały w 1906 roku. Pierwszy to „Aszantka” Włodzimierza Perzyńskiego. Jest to trzyaktowa komedia, zaliczana obecnie do klasyki polskiej dramaturgii. Drugi utwór, „Edukacja Bronki” autorstwa Stefana Krzywoszewskiego, również jest komedią.
Film ten jest ekranizacją polskiej opery narodowej, do której muzykę stworzył Stanisław Moniuszko, a libretto napisał Włodzimierz Wolski. Wystawiono ją po raz pierwszy w 1848 roku w Wilnie.
Inspiracją powstania filmu był fragment powieści „Potop” Henryka Sienkiewicza. Dzieło to drukowano w odcinkach w latach 1884–1886 w krakowskiej gazecie „Czas” (później także w warszawskim „Słowie” i „Kurierze Poznańskim”). Sienkiewiczowski opis obrony Jasnej Góry nie do końca jest zgodny z faktami historycznymi, ponieważ powieść pisana była „ku pokrzepieniu serc” Polaków. Pisarz wzorował się na relacji ks. Augustyna Kordeckiego („Nowa Gigantomachia”).
Ferdek mówi: „Panie Boczek, w Polskę idziemy”. Jest to nawiązanie do piosenki „W Polskę idziemy” Wojciecha Młynarskiego. Frazeologizm „iść w Polskę” oznacza chodzenie po lokalach w celu upicia się.
Bohaterowie serialu śpiewają piosenkę „Ramaya” z repertuaru Africa Simone, afrykańskiego piosenkarza. Był to utwór bardzo popularny w Europie w latach 70.