Filmy września

Historia rozgrywa się w tytułowym roku 1901, we Wrześni, w czasach zaboru pruskiego. Uczniowie jednej ze szkół sprzeciwili się mówienia modlitwy w języku niemieckim i za karę zostali zamknięci w klasie. Do protestu kolegów, przyłączają się inni. Sprawa nabiera rozgłosu…

Pruska kultura zajmuje miejsce szczególne w dziejach polskiej kinematografii. Jest to najstarszy zachowany film fabularny związany z Polską, a zarazem pierwsza ekranowa próba ukazania współczesnych wydarzeń politycznych i społecznych, których oddźwięk wykraczał daleko poza granice zaborów. Powstał w roku 1908, w okresie nasilonej polityki germanizacyjnej prowadzonej przez Prusy, a także gestów protestu. Ich przykładami były strajk dzieci we Wrześni w 1901 roku, sprzeciwiających się nauczaniu religii w języku niemieckim, oraz dramatyczna historia Michała Drzymały, wielkopolskiego chłopa zmuszonego po wywłaszczeniu do zamieszkania z rodziną w wozie cyrkowym. Oba te wydarzenia odbiły się szerokim echem w Europie i zostały uznane za symbole walki Polaków o język, ziemię i wiarę. Inicjatorem powstania dzieła był warszawski właściciel kina Mordechaj Towbin, który jako pierwszy na ziemiach polskich stał się producentem fabuły filmowej. Zdjęcia zrealizowała jedna z francuskich firm, a gotowy obraz miał swoją premierę najprawdopodobniej wiosną 1908 roku – równocześnie w Rzymie i Moskwie.