Filmy język rosyjski

Lata dziewięćdziesiąte XIX wieku w zaborze rosyjskim. W kieleckim gimnazjum rozpoczynają naukę Marcin Borowicz i Andrzej Radek. Marcin, syn szlachcica, boleśnie przeżywa rozstanie z domem rodzinnym, nieco zagubiony łatwo poddaje się szkolnemu rygorowi, co więcej – daje się wciągnąć w rusyfikacyjną „działalność naukową”, popieraną przez dyrekcję. Dla Radka, dziecka z czworaków, gimnazjum jest jedyną szansą awansu – chociaż nie za wszelką cenę. Mimo wielu różnic, między chłopcami rodzi się przyjaźń. Dzięki tej przyjaźni i przybyłemu z Warszawy Bernardowi Zygierowi, Borowicz otrząsa się ze swego zniewolenia: kiełkują w nim uczucia patriotyczne. To miara dojrzałości, podobnie jak pierwsze uczucie do pięknej Biruty.

Serial podąża tropami trzech współistniejących w oryginale wątków książki: dzieciństwo Marcina Borowicza, dziejów Andrzeja Radka, wreszcie losów młodzieńczej miłości Marcina i Biruty. Pierwsze sceny oglądamy oczami młodego, załamanego śmiercią matki chłopczyka, samotnego wśród obcych ludzi w odpychającej chłodem szkole w Klerykowie. Tym łatwiej staje się ofiarą zaborczych rusyfikatorów.

Lenin skarży się działaczce komunistycznej na ból zęba. Ta radzi mu wybrać się dentysty, ale Lenin się go boi. Działaczka ma na to rozwiązanie – butelkę mocnego alkoholu.