Filmy slow cinema

Życie w małym miasteczku podobne jest do podroży przez step. Za każdym wzgórzem, z kolejnym przekroczonym wzniesieniem oczekujemy czegoś nowego, innego, ale zawsze czeka nas ten sam znany, monotonny krajobraz, który znamy już tak dobrze.

Na początku 1889 roku niemiecki filozof Fryderyk Nietzsche wychodząc z turyńskiego hotelu dostrzegł okładanego przez woźnicę kolejnymi batami konia. Nasz bohater starał się ochronić zwierzę, lecz bezskutecznie i w dodatku uległ wypadkowi. Wkrótce u słynnego filozofa została zdiagnozowana przewlekła choroba psychiczna, która doprowadziła do poważnego uszczerbku na jego zdrowiu. Autor aż do swojej śmierci nie napisał już żadnego dzieła. Co jednak stało się z koniem? Najnowszy film węgierskiego twórcy Béli Tarra opowiada historię woźnicy, jego córki i konia.

Wydmy, bagna, rozlewisko rzeki. Wioska, gdzieś w okolicach Boulogne-sur-Mer, na francuskim wybrzeżu Kanału La Manche. W szałasie na wydmach mieszka mężczyzna. Chodzi po okolicy, pali ognisko, poluje. Od czasu do czasu klęka, zastyga w modlitewnej pozie, wpatruje się w horyzont. Towarzyszy mu dziewczyna z wioski, którą zdaje się chronić. Nie stroni przy tym od drastycznych środków. Z tą samą kamienną twarzą dokonuje aktów przemocy i czyni cuda. Czy jest postacią anielską czy demoniczną? Wcieleniem zła, które zamieszkuje okolicę, czy przeciwnie - tym, który może je pokonać?

Kierowca pick-upa wyrusza w podróż z Katmandu do odległej górskiej wioski. Na drodze pojawia się samotna postać z czerwoną walizką.

Maloin prowadzi życie pozbawione perspektyw. Mieszka na brzegu niekończącego się morza i prawie nie zauważa otaczającego go świata. Zaakceptował już powolny i nieuchronny rozkład życia wokół niego i całkowitą samotność. Jednak jego życie nagle zmienia się, gdy staje się on świadkiem morderstwa. Bohater staje twarzą w twarz z takimi problemami jak moralność, grzech, kara i granica między niewinnością a współudziałem w zbrodni. W stanie zwątpienia zadaje sobie ontologiczne pytanie o sens i wartość istnienia. Człowiek z Londynu opowiada o pożądaniu, o niezniszczalnym ludzkim pragnieniu życia w wolności i szczęściu, o złudzeniach, które nigdy się nie spełniają. Mówi o wszystkich tych rzeczach, które dają nam energię, aby żyć dalej, aby iść spać i codziennie rano wstawać.

Jeanne ma 45 lat, od 10 lat jest wdową i mieszka z synem Sylvainem, który ma 16 lat. Wtorek: Jeanne przyjmuje „klienta”, zanim Sylvain wróci ze szkoły. Jak co dzień, jej czynności następują jedna po drugiej, zawsze takie same: sprzątanie pokoju, kąpiel, czyszczenie wanny, przygotowywanie posiłku. Kiedy Sylvain przybywa, jego matka całuje go bez słowa. Jedzą w ciszy, jak co wieczór. Środa: jak co rano Jeanne czyści buty, przygotowuje śniadanie, zmywa naczynia, potem robi zakupy, opiekuje się dzieckiem sąsiadki, pije kawę, wychodzi, idzie do brasserie i wraca po środowego „klienta”. Jednak tego wieczoru coś poszła nie tak. Zwykła sekwencja zostaje zerwana: Jeanne jest pobudzona, rozgotowała ziemniaki, zapomniała włączyć radio... Czwartek: Upór Jeanne w pragnieniu powtarzania tych samych czynności wpędza ją w obsesyjną paranoję. Zabija swojego czwartkowego "klienta"...

Akcja filmu umiejscowiona jest w małym miasteczku na Równinie Węgierskiej. Do tego spustoszonego miejsca przyjeżdża z zewnątrz ktoś, kto dotyka z niesłychanym wyczuciem frustracji tutejszych ludzi. Ten listonosz i wizjoner szerzy utopijne wizje. Pewnego dnia wieś odwiedza zagraniczny wędrowny cyrk, którego główną atrakcją jest "Książę". Mieszkańcy masowo idą zobaczyć tę tajemniczą postać, ale po zapłaceniu za bilety muszą zadowolić się oglądaniem wypchanego wieloryba. Kiedy staje się jasne, że "Książę" się nie pojawi, emocje wybuchają z destrukcyjną siłą. Kino Béli Tarra jest mistyczne, alegoryczne, metaforyczne, wywołuje skojarzenia. Posiada skumulowaną siłę, która pochodzi z zamierzonego rytmu, długich ujęć kamery, pięknej ścieżki dźwiękowej, perfekcyjnie dobranej muzyki i fascynującej narracji. Tarr wycofuje się do węgierskiej wioski, by znaleźć ślady kultury, którą zna - tam odnajduje mistyczną chęć oporu.

W Uzaku (ostatniej części tryptyku, na który składają się jeszcze Kasaba i Chmury w maju) miejscem spotkania bohaterów Ceylana jest Stambuł. Grana przez Emina Topraka postać młodego mężczyzny, który w poprzednich filmach marzył o ucieczce z prowincji, wreszcie decyduje się na porzucenie rodzinnego miasteczka. Zamierza znaleźć pracę na statku, wyruszyć w podróż, zacząć prawdziwe życie. Swoją przedłużającą się wizytą najpierw zaskakuje, a potem drażni wielkomiejskiego krewnego. Jest nim żyjący samotnie artysta (grany przez Muzaffera Özdemira), odcięty od azjatyckich korzeni. Jemu również przyjdzie rozliczyć się z własnym niespełnieniem. W Stambule pada śnieg. To rzadkie zjawisko. Stambulski śnieg jest gęsty i mokry, spada z nieba wielkimi płatkami na palmy i meczety. Bohater grany przez Topraka traci swój sen o mieście, traci złudzenia, nie udaje mu się bowiem niczego osiągnąć. Miasto go odrzuca. Jest zatopione w mglistej bieli niczym nieistniejąca nigdy Atlantyda. Jest też ruchliwe, wypełnione ludźmi, światłami, przedmiotami, które nie wiadomo do czego służą. Bohater nie znajduje w nim swojego miejsca, ani przestrzeni, która ułatwiłaby mu realizację marzeń. Ambiwalentna, milcząca relacja kuzynów uosabia istotę tureckości, melancholijne rozdarcie pomiędzy tradycją a współczesnością, nadzieją a rozpaczą. Film został poświęcony pamięci Emina Topraka, zmarłego śmiercią samobójczą w grudniu 2002 roku.

Historia wiejskiego nauczyciela, Spyrosa, który po wydaniu za mąż córki i rozstaniu się z żoną, postanowił odbyć podróż w rodzinne strony. Pretekstem dla podjęcia wędrówki była w jego przypadku także opieka na pszczołami, dla których każdej wiosny szukał najbardziej odpowiednich łąk i kwiatów. Opisana w filmie pielgrzymka jest jednak podróżą pożegnań, a wyznaczają ją szpitale, w których umierają jego przyjaciele, a także likwidowane kina, w których niegdyś spędzał najpiękniejsze chwile. Pewnego dnia Spyros poznaje młodą dziewczynę, która odtąd stanie się towarzyszką jego wędrówek i obiektem erotycznej fascynacji.

Malownicze pole uprawne w stanie Oregon, wzruszający zachód słońca, nostalgiczna wędrówka księżyca, nieubłaganie upływający czas. A do tego piosenka Leonarda Cohena.