Debiut fabularny Jerzego Skolimowskiego, a zarazem pierwsza część dyptyku o losach Andrzeja Leszczyca – młodego, wrażliwego człowieka, zagubionego we współczesnym świecie, rozpaczliwie szukającego wyjścia z beznadziejnej i bezcelowej codzienności. Film rozpoczyna się w momencie, gdy Andrzej budzi się wczesnym rankiem, zostawia śpiącą dziewczynę i stawia się przed komisją poborową. Ku zdumieniu jej członków domaga się niezwłocznego powołania do służby zasadniczej, ponieważ doszedł do wniosku, że jedynie wojsko nauczy go, co naprawdę znaczy dorosłe życie.
Akcja rozgrywa się w środowisku górniczym, gdzie do pracy w kopalni przyjeżdżają młodzi ludzie z całej Polski. Często przybywają ze wsi nęceni dobrymi zarobkami. Nie mają doświadczenia ani wykształcenia, więc podejmują najcięższe prace jako niewykwalifikowani robotnicy. Jednym z nich jest Józek Sieczka, który wypadek w kopalni przypłaca życiem. Okazuje się, że sprawcą wypadku był Zyga, którego, jako swego krajana i wychowanka „osłania” technik Łopot. Podejrzenie zostaje skierowane na starego maszynistę Bartoszka. Czy Łopot zrozumie swój błąd i naprawi krzywdę wyrządzoną niesłusznym podejrzeniem?
Po wojnie siedemnastoletni Maksim Bobcow ucieka ze wsi i jedzie odbudowywać miasto Wielkie Łuki, w którym spędził dzieciństwo. Tam zapisuje się do technikum, które na razie istnieje tylko na papierze, gdyż młodzież musi własnymi rękoma najpierw odbudować budynek. Wkrótce Maksim poznaje nowych przyjaciół i dziewczynę, którą pokochał...
W trakcie kampanii przeciw Galii Juliusz Cezar odkrywa, że walczący z nim druidzi mają nieznaną broń, która zniszczy jego wojska, jeśli przypuści atak. Chcąc kontynuować podboje, Cezar wybiera czterech żołnierzy, mających przedrzeć się na tereny wroga i unicestwić tajemniczą machinę.
Kilka czarno-białych nowel ukazuje pełne kontrastów społeczeństwo. Młody sprzedawca owoców zakochuje się w swojej sąsiadce, skromnej dziewczynie, która walcząc z biedą sprzedaje się amerykańskim turystom, oszalały z rozpaczy farmer podpala cały zbiór trzciny cukrowej, postawiony przed faktem dokonanym – jego pole zostało sprzedane wszechwładnemu United Fruit. Studenci spiskują chcąc obalić potwora na tronie, a w dalekich górach Sierra Maestra zaczyna się prawdziwa walka na śmierć i życie.
Pod koniec I Wojny Światowej żona bułgarskiego pułkownika przyłapuje serbskiego jeńca wojennego na kradzieży brzoswiń. Między nimi zawiązuje się tajemny romans.
Pochodząca z odległej galaktyki rasa kosmitów postanawia podbić ziemię. W tym celu władcy wysyłają na planetę swojego sługę Kolosa. Ten, przy współpracy z profesorem Vaughnem Dornheimerem, tworzy androidy łudząco podobne do porwanych wcześniej ludzi. W całą sprawę wkrótce miesza się agent Glenn Martin, który odkrywa laboratorium i plan Kolosa.
Podczas wojen polsko - mongolskich, zhańbiony dowódca wojsk Czyngis Chana, porywa ubogą wieśniaczkę, która okazuje się polską królową. Na ratunek ukochanej wyrusza heros Maciste, który by dostać się do pałacu, dołącza do wędrownej trupy komediantów.
Wojska rzymskie pod wodzą Kaliguli podbijają Brytanię, a sam cezar, widząc męstwo wojownika Glaucusa, zabiera go do Rzymu, by został gladiatorem. W niedługim czasie w Rzymie, dochodzi do przewrotu i nowym cezarem zostaje Klaudiusz, jednak faktyczną władzę zaczyna sprawować jego bezwzględna żona Messalina. W wewnętrzne rozgrywki wmieszany zostaje Glaucus, którego ukochana – Ena – zostaje niewolnicą Messaliny.