Filmy animacja artystyczna

Trzydzieści sześć postaci zaludnia stopniowo jeden pokój i cudem unikając kolizji, bez zwracania na siebie uwagi, wykonuje cykl zamkniętych w pętlę czynności. W czasach przed rozpowszechnieniem się blue-boxów film Rybczyńskiego był niezwykłym osiągnięciem technicznym, wymagającym ręcznego namalowania około 16 tys. masek. Ale Tango to coś więcej, niż pokaz pomysłowości technicznej. To swoiste polskie panoptikum. Przez pokój przechodni przeludnionego mieszkania, scenerię znaną dobrze wielu Polakom, przewija się tu bowiem galeria przeciętnych obywateli, oddających najbardziej prozaicznym czynnościom, jakie można sobie wyobrazić. Pierwszy, i jak dotychczas jedyny, Oscar dla polskiego filmu animowanego.

Dwaj serdeczni przyjaciele, żółw i ślimak zakładają się o to, który z nich ma piękniejszą skorupkę. Ponieważ urody nie da się zmierzyć postanawiają rozstrzygnąć spór wyścigiem. Choć stawką jest jedynie główka sałaty obaj stają się coraz bardziej zacięci, co ostatecznie doprowadza ich do zguby...

O Słodkie rytmy zadbał w tym filmie Krzysztof Penderecki. Nic więc dziwnego, że muzyka jest tu bohaterem równie ważnym, co pszczoły, na których w pierwszej kolejności skupia się etiuda. Nasączony ciepłymi kolorami film Kazimierza Urbańskiego z 1965 roku wchodzi w niezwykły świat pszczół, chwilami lepki jak miód, ospały, chwilami bardzo dynamiczny, agresywny, niebezpieczny. Zrealizowany przy użyciu różnych technik krótki metraż sprawia, że przez chwilę możemy nawet popatrzeć na świat oczyma pszczoły. Owady Urbańskiego zmieniają się tymczasem w niespokojne, wirujące plamy.

W deszczową noc mężczyzna spowiada się księdzu ze swojej zbrodni, która swój początek miała w miłosnym trójkącie.

Film eksperymentalny. Obraz zostaje podzielony na dziewięć kwadratów. W każdym z nich dzieje się osobna akcja: chłopczyk bawi się piłką, mężczyzna idzie do księgarni, robotnicy pracują na budowie, mężczyzna wyprowadza psa i inne. Po pewnym czasie wszystkie wątki płynnie przeplatają się i łączą.

Zgodnie z tym, co sugeruje tytuł film Juliana Antonisza to oryginalna interpretacja pierwszej księgi „Pana Tadeusza” Adama Mickiewicza. Jak można się spodziewać po dziesięciominutowej noncamerowej formie, stanowi ona raczej pewnego rodzaju impresję obrazów i wycinek historii, niż klasyczną opowieść o ostatnim zajeździe na Litwie… Na taśmie filmowej pojawiają się znane Mickiewiczowskie postaci i sceny w sielsko-anielskiej atmosferze, ale zdecydowanie nie stylistyce. W tle słyszymy znane wersy trzynastozgłoskowca czytanego przez dziecięcego narratora. „Pan Tadeusz” w wersji Antonisza pokazuje uczniom, że lektury szkolne można odczytywać na zupełnie nowe sposoby, a fanom i wielbicielom animacji dostarcza ciekawych przeżyć wizualnych.

Muzyka sprawia, że mosiężne, greckie figurki ożywają. Wkrótce zaczynają one zabawę ze światłem, dźwiękiem i ruchem. W swojej animacji poklatkowej, wyróżnionej między innymi na festiwalach filmowych w Wiedniu i Locarno, Edward Sturlis buduje muzyczny most pomiędzy epokami historycznymi.

Etiuda, w której doszło do połączenia animacji i fotografii, odzwierciedla zainteresowanie twórcy eksploracją pogranicza filmu, muzyki i tańca, które swój kolejny wyraz znalazło w nieco późniejszym Take Five. Kluczową rolę odgrywają tu dynamiczne, zmieniające się formy abstrakcyjne, które od prostego monochromatycznego kwadratu ewoluują, poprzez stadium ruchomych, stopniowo nabierających barw „pikseli”, ku figuratywności i wreszcie zanimowanemu obrazowi fotograficznemu, zsynchronizowanemu z muzyką. Postać ludzka (Marek Kreusch), wyłaniająca się z kwadratowych elementów o coraz większej rozdzielczości, przeskakuje tanecznym ruchem pomiędzy kolejnymi kolorowymi polami, by ulec ponownemu uproszczeniu i wrócić do podstawowej formy kwadratu, z której została wywiedziona. Rybczyński zachował przy tym laboratoryjną konsekwencję kolorystyczną, wyprowadzając z kwadratu koloru lila model RGB z dodatkiem neutralnego brązu. Co jednak szczególnie znamienne, młodemu twórcy udało się stworzyć wówczas – w Polsce początku lat 70.! – własną „cyfrową” produkcję.

Człowiek z fascynacją obserwuje dzikiego konia. Zwierzę mieni się kolorami w zależności od barwy pejzażu. Wojownik próbuje go okiełznać gołymi rękami i bronią. Ponosi porażkę. Koń dołącza do stada. Impresja autorstwa Witolda Giersza, klasyka polskiego filmu animowanego.

Krótka animacja zrobiona metodą kombinowaną. Ukazane wnętrze pokoju, dużo roślinności, za oknem ruch – latają ptaki. Z naczynia stojącego na stole wylewa się woda, po chwili zaczyna wlewać się z powrotem, ale słoik jest za mały.