Filmy 1958

Dwaj ludzie z szafą to jedna z pierwszych etiud Romana Polańskiego. Przedstawia tytułowych dwóch mężczyzn niosących przez centrum miasta brzemię codzienności reprezentowane tu przez szafę, niewygodny i całkowicie abstrakcyjny przedmiot na ulicach miasta. Staje się owa szafa powodem wielu kłopotów, niby przyziemnych ale jakże naturalnych. Polański w tejże groteskowej opowieści stara się przekonać widza, że każda odmienność, inność mogą być powodem do nietolerancyjnego zachowania się tak społeczeństwa jak i pojedyńczych osób.

Zgodnie ze wstępem przedstawionym w samym filmie są to "sceny z życia człowieka", które widz powinien sobie sam ułożyć w głowie w pewną całość. Poszczególne sceny wprowadzają stopniowo kolejnych bohaterów na zasadzie sztafety, gdzie poznana przez nas postać zostaje zastąpiona coraz to nowym bohaterem niosącym problem dramatu, niczym w biegu sztafetowym. Film na podstawie sztuki "Rabies eller Lindras livets kval av likars jämmer?" (Wścieklizna czy agonia życia łagodzona zawodzeniem rówieśników?)

Bobek, czyli Bogumił Kobiela we własnej osobie wybiera się na odpoczynek na Mazury. Dojeżdża autostopem i zmierza raz pieszo, raz łodzią na miejsce spotkania z niejaką Małgorzatą. Mężczyźni w swoim gronie grają karty, ale on ma w swojej ręce kartkę od dziewczyny. Kiedy na drodze jego łodzi stają krowy, nie poddaje się, obiera inny szlak wodny. Błogą ciszę przerywają podniesione głosy z radioodbiornika. Inni turyści spieszą mu na ratunek, niepotrzebnie. Kiedy traci wiarę w spotkanie z Małgorzatą, porwany wiatrem cylinder naprowadza go na trop dziewczyny. Krótka wycieczka po Mazurach utrzymana jest w stylu pogodnego surrealizmu, którego znakiem jest czarny cylinder, przedmiot z innego świata, jakby żyjący własnym życiem.

Ostatnie wspólne dzieło Jana Lenicy i Waleriana Borowczyka, które otworzyło im drogę do kariery światowej. Autorzy nie kryli, że realizując ten film zapatrzeni byli we francuską awangardę filmową lat dwudziestych. W Domu konwencjonalna fabuła zastąpiona została ciągiem scen rozgrywających się w kilku pomieszczeniach secesyjnej kamienicy. W jednym ożywa peruka i wypija mleko z butelki, w innym toczą walkę dwaj szermierze ze starych fotografii, w jeszcze innym kobieta całuje głowę manekina.