Filmy 1958

Reportaż z pielgrzymki wiernych do Kalwarii Zebrzydowskiej, która miała miejsce wiosną 1958 r. Zapis największego i najstarszego w Polsce Misterium Męki Pańskiej odgrywanego co roku przez aktorów-amatorów wędrujących przez Stacje Drogi Krzyżowej za Chrystusem.

Opowieść o budowie drogi przez Bieszczady, pozbawiona komentarza, a snuta w obrazach. Zmieniają się pory roku, warunki atmosferyczne, a robotnicy zdeterminowani kontynuują pracę. Jak pionierzy na dzikim wschodzie, razem budują, razem odpoczywają. Baraki tworzą małe tymczasowe miasteczko. Robotnicy sami w kamieniołomach przygotowują materiał na budowę drogi. Brną przez błoto, zwożą zwalone drzewa. Bieszczadzki krajobraz zmienia się w teren coraz bardziej dostępny dla człowieka. Władysław Ślesicki, reżyser filmu należał do czołowych przedstawicieli polskiej szkoły dokumentu. Uprawiał dokument obserwacyjny, pozbawiony komentarza, ze szczątkowymi dialogami, przekazujący znaczące treści środkami wizualnymi.

Szewczyk Kopytko mieszka i pracuje u starego majstra. Płata figla za figlem, nie może się powstrzymać. Rozłoszczony majster ucieka z zakładu. Kopytko rusza w świat w poszukiwaniu swojego opiekuna. W drodze zdobywa przyjaciela, równie psotnego gąsiora. Docierają do zamku Króla Niemądrego. Ten zarządza, że wszyscy poddani mają oddać buty i chodzić boso. Kopytko z Gąsiorem trafiają do więzienia, a tam spotykają starego majstra. Szyją buta za butem i wyrzucają poddanym przez okienko w wieży. Królowi Niemądremu dają nauczkę, wtrącając go do lochu. Żądają oddania butów wszystkim poddanym. Król spełnia żądania i sam siebie ogłasza Królem Bosym I. Majster, Kopytko i Gąsior zadowoleni wracają do zakładu. Film rysunkowy dla dzieci w reżyserii Edwarda Musiałowicza powstał na motywach bajki Kornela Makuszyńskiego, a muzykę skomponował Jerzy Wasowski, „Starszy Pan”. Z bajki płynie nauka, że prawdziwe szkody biorą się z głupoty, a nie ze skłonności do psocenia.

Film ukazuje flora i faunę Arktyki. Jeden z pięciu filmów, będących plonem pierwszej dwuetapowej (1957, 1958) polarnej wyprawy Włodzimierza Puchalskiego, poświęconych faunie i florze podbiegunowej. Obrazy te w pełni podporządkowują się konstrukcji klasycznego filmu przyrodniczego, w którym obserwacja trudno dostępnych zjawisk przyrody jest podstawowym atutem atrakcyjności.

Dworzec Warszawa Główna w 1958 roku. Atmosferę pośpiechu podkreślają powtórzenia komunikatów z głośników dworca i pieszy ruch pasażerów w dół i górę schodów. Z tłumu pasażerów kamera Stanisława Niedbalskiego wybiera twarz dziecka malującego palcem po szybie, mężczyzny przy kasie, kobiety wypatrującej kogoś oczekiwanego, psa rozglądającego się na bok. Seria pożegnań albo zawiedzionych oczekiwań na kogoś z podróży wprowadza do filmu liryczny nastrój. W poczekalni zapadają w sen ci, których pociąg odjedzie dopiero nad ranem. Dziewczyna czeka na próżno. Odchodzi. Niebawem i dworzec odejdzie do przeszłości. W latach 1945-1965 Warszawa Główna na Woli pełniła rolę głównego dworca kolejowego stolicy, aż do uruchomienia Dworca Centralnego w Śródmieściu. W finale lektor zapowiada pożegnanie z dworcem, który był miejscem setek powitań i pożegnań, miejscem „trudnych podróży lat 50.” Film z cyklu Wędrówki po Warszawie, wpisuje się w konwencję poetyckiego dokumentu. Pośród autentycznych pasażerów można rozpoznać młodziutką aktorkę, Elżbietę Czyżewską. Oryginalną ścieżkę dźwiękową skomponował Zdzisław Szostak.

Szeregowy żołnierz w czasie musztry porusza się jak człowiek-manekin. Padają komendy, gwizdek nadaje rytm. Kiedy żołnierz stoi nieruchomo, po jego czapce, broni i nosie wędruje mucha. Po musztrze żołnierz wywiesza na broni białą chusteczkę, a sam układa się do snu. We śnie to on nosi wysokie odznaczenia wojskowe i musztruje kobiece nogi na wysokich obcasach.

Na początku, na tle zachmurzonej panoramy górskich szczytów, pojawia się tremolo w wysokim rejestrze smyczków i półtonowe motywy fletów przechodzące w grę metalicznie brzmiących instrumentów perkusyjnych i fortepianu. Wówczas następuje wejście lektora zapowiadającego przedstawione w filmie wydarzenia. Widzimy grupę sześciu mężczyzn, którzy, korzystając ze świetnej pogody, wyruszają na górską wyprawę, czemu towarzyszą stylizowane subtelnie na „góralską nutę” motywy, coraz śmielej rozwijane na tle smyczkowego tremola.

Utworzone z graficznych kresek myszka i kotek, często zmieniając swoje postacie, prowadzą na ekranie szaloną gonitwę.

Pewien profesor wraz ze swoim asystentem eksperymentują z promieniowaniem na zlecenie rządu. W tym samym czasie dwoje komunistycznych agentów próbuje włamać się do pracowni i wykraść sekrety naukowca. Jak by tego było mało w okolicy pojawia się wilkołak.

Oparta o muzykę onomatopeiczną miniatura półfabularna. Dziesięcioletnia dziewczynka ze skrzypcami wędruje po zakamarkach Starego Miasta, odkrywając tym samym dla siebie – i dla widza – uroki tamtych miejsc.