Filmy przodownik pracy

Druga połowa lat siedemdziesiątych. Pełna temperamentu młoda reżyserka realizuje swój film dyplomowy, który będzie opowiadał historię błyskawicznej kariery i upadku jednego z bohaterów pracy socjalistycznej. Zbierając materiały, Agnieszka odkrywa coraz to nowe kulisy wydarzeń, dociera do ludzi, którzy znali Mateusza Birkuta i współtworzyli jego legendę. Bardzo szybko okazuje się, że rzeczywistość dokumentowana na czarno-białych taśmach była kreowana w o wiele większym stopniu, niż wolno o tym mówić. Gdzieś w tle cały czas stoją ludzie, którzy wszystkim mającym coś do powiedzenia chętnie zamknęliby usta. Agnieszka coraz bardziej emocjonalnie angażuje się w swoją pracę i nawet kiedy promotor odbiera jej sprzęt, nie zamierza się poddać. Sprawa zatacza coraz szersze kręgi, ale ciągle brakuje w niej najważniejszej postaci, nikt nie wie, co tak naprawdę stało się z Birkutem. Udaje się jednak znaleźć kogoś innego - jego syna, Maćka..

Śląska rodzina Habryków mieszka w jednorodzinnym domku z króliczymi klatkami na podwórku. Życie od lat toczy się tym samym rytmem, spokojnie, bez wstrząsów. Nowy projekt przewiduje wyburzenie całego osiedla pod budowę nowych, wielopiętrowych bloków. Większość mieszkańców z radością wyprowadza się z niewygodnych chałup, ale Habryka pragnie pozostać "na swoim".

Fiedos Chodas, weteran pracy i trzech wojen, poważany człowiek we wsi Białe Rosy, już dawno owdowiał i ma trzech dorosłych synów. Starszy jest przesadnie oszczędny, młodszy zbyt wesoły, średni wyjechał na Kuryłę. Lecz staruszka serce boli zwłaszcza z powodu najmłodszego - gawędziarza...

Poetycki reportaż ze zlotu młodych przodowników pracy w Warszawie w 1952 roku stanowi dobitny przykład propagandy czasów stalinizmu. Socrealistyczny dokument z właściwym mu patosem i liryzmem przedstawiał masowe zgromadzenie młodzieży. Delegaci z całej Polski przyjechali do Warszawy pociągami, a goście z sąsiednich krajów bloku wschodniego – samolotami. Zwiedzając Warszawę, składali wieńce i hołd pod pomnikiem poety Adama Mickiewicza, w miejscu pochówku W. Kniewskiego, H. Rutkowskiego i W. Hibnera – młodych komunistów skazanych w 1925 r. na karę śmierci za terroryzm, generała Karola Świerczewskiego – zamordowanego w 1947 r. Młodzież tłumnie zgromadziła się na stadionie w obecności przedstawicieli rządu z premierem Józefem Cyrankiewiczem i przywódcą PZPR, Bolesławem Bierutem. Nad tłumem górowały olbrzymie portrety Stalina i Bieruta, powiewały flagi PRL i ZSRR. Po pokazach tańca ludowego i układów gimnastycznych nadszedł punkt kulminacyjny – uroczyste ślubowanie młodzieży Polsce Ludowej w dniu uchwalenia Konstytucji PRL – 22 lipca 1952 r. Tekst składanej gromko przysięgi przechodzi w masową pieśń. Radosna młodzież maszeruje ulicami socrealistycznej zabudowy śródmieścia Warszawy. Kamera opuszcza miejsce ślubowania i wędruje nad malowniczymi regionami Polski.

Opowieść o trzech pokoleniach rodziny, z dziada pradziada majstrów-stoczniowców. Najbardziej złożonym charakterem obdarzony jest Aleksiej (Aleksey Batalov), który odszedł od rodziny, zmienił zawód, stracił ukochaną dziewczynę i znalazł w sobie siły, by odzyskać swoje szczęście...

Po ukończeniu studiów i odpracowaniu trzech lat w fabryce, Siemion Bobrow (Vladimir Menshov) wraca do rodzinnej wsi. Tam proponuje swoją kandydaturę na stanowisko przewodniczącego kołchozu. Jego marzeniem jest wybudować w miejscu rozproszonych, obumierających wsi, duży kombinat rolniczy. Operatywny, nietuzinkowy styl pracy nowego przewodniczącego wielu się nie podoba, lecz młodzież, a w szczególności, zakochana w nim architekt Weresowa przyjmuje jego stronę...

Przez niedopatrzenia pasterza nieomal zginęło stado krów. Wielu od zaraz skorzystało z tej okoliczności, by usunąć przewodniczącego kołchozu Birulina (Vladimir Samojlov), bardzo krnąbrnego i bezceremonialnego. Partia, gdzie także nie wszyscy byli z niego zadowoleni, rekomenduje zarządowi kołchozu zwolnić przewodniczącego, ale kołchoźnicy nie godzą się z tym rozwiązaniem. Nowy sekretarz partii przyjeżdża do kołchozu i przekonuje się, że popełnił błąd. Lecz decyzja, by rozpatrzyć ponownie sprawę spóźnia się: Birulin z atakiem serca trafia do szpitala...

Jest w fabryce dwóch przyjaciół, przez których wskaźniki młodzieżowej brygady wiecznie cierpią. Postanowiono nawet zwolnić Anatolija Graczkina i jego kumpla Wiktora Gromobojewa, ale poręczyła za nich Nadia Bieriestowa, drobna, zabawna dziewczyna, powszechnie lubiana. Na zebraniu ona ulitował się nad przyjaciółmi, a komsomolcy ją poparli. Na początku Nadia zabrała się za nich z niechęcią i obawą, lecz stopniowo to zadanie staje się rzeczą najważniejszą w jej życiu. Dziewczyna w takim stopniu wciąga się w sprawę ich wychowania, że zapomina o własnej pracy...