Filmy Słowacja

20 sierpnia 1968 roku o godzinie 23:00 wojska Związku Radzieckiego, Węgier, Polski, Bułgarii i NRD dokonały inwazji na Czechosłowację w celu zatrzymania politycznych reform liberalizacji Praskiej Wiosny kierowanej przez Alexandra Dubčeka. Była to największa operacja wojskowa w historii Europy po drugiej wojnie światowej. Wzięło w niej udział od 175 tys. do 500 tys. żołnierzy. Dziś, ponad 50 lat po tym wydarzeniu, dawni uczestnicy, reprezentujący państwa Układu Warszawskiego, wracają do tamtej historii. W pięciu etiudach zrealizowanych przez reżyserów i reżyserki z Rosji, Węgier, Polski, Bułgarii i Niemiec, weterani operacji „Dunaj” opowiadają z własnej perspektywy, jak wielka historia spotkała na swojej drodze małego człowieka. W miejsce typowej dla wojska depersonalizacji, bezwarunkowego posłuchu i hierarchii mają możliwość przekazania indywidualnych narracji, jak np. wspomnień polskiego żołnierza, który został zmobilizowany niedługo po ślubie, węgierskiego wojaka, który podczas pobytu w czechosłowackiej wiosce poznał miłość swojego życia czy młodego Bułgara, który oddalił się z obozu za potrzebą i nigdy nie wrócił. Większość z nich krytycznie ocenia tamtą interwencję, choć używa do tego różnych środków: jedni podkreślają absurd wojny jako takiej, inni powołują się na podstawowe prawa człowieka, jeszcze inni – na więzi międzyludzkie istniejące ponad granicami państw czy wreszcie bezkrwawy przebieg wydarzeń na większości okupowanych terenów.

Petr studiuje w Pradze prawo, Jakub filozofię. Są najlepszymi przyjaciółmi aż do chwili, gdy podczas wakacyjnej podróży po Słowacji spotkają Imro, młodego Roma. Imro kocha Eržikę, która sprzeniewierzyła się odwiecznej tradycji, łamiąc przysięgę wierności. Chłopak w przypływie zazdrości zabija swoją ukochaną. Czekają go dwie kary. Jedna ze strony "białych", druga wymierzona przez romską społeczność. Petr i Jakub śledzą tragiczny los Imra, a ich poglądy na kwestie sprawiedliwości zaczynają diametralnie się różnić. Akademicka polemika przeradza się w fundamentalny konflikt postaw życiowych, który niemal niszczy przyjaźń. Po czyjej stronie leży prawda?

Młody filmowiec Igor Ivanka odnajduje ukryte i niepublikowane archiwum zdjęć swojego dziadka, Leonida Burlaka, słynnego radzieckiego operatora filmowego. Odkrywając człowieka, którego nigdy nie znał wystarczająco dobrze, poprzez zniszczone zdjęcia, zbliża się do swojego dziadka, mierząc się ze stanem umysłu między pamięcią a zapomnieniem. Igor odkrywa życiorys Leonida, który rozpoczął swoją karierę podczas „odwilży Chruszczowa”. Jednak czas ucieka: wkrótce Leonid dotknięty chorobą w ogóle nie będzie pamiętał Igora.

Lata 50. W komunistycznym reżimie aktor postanawia dołączyć do KGB. Ma zostać informatorem i zarobić tym samym na życie. Wkrótce potem wpada w sidła niebezpiecznej sieci kłamstw i zdrad.

Rozgrywający się w przyszłości, która jeszcze nie istnieje, film kwestionuje idealistyczny techno-optymistyczny model przyszłości. Wiadomość w butelce dryfująca w morzu danych. Z ciekawego, zabawnego i krytycznego punktu widzenia dokumentalistka Viera Čákanyová bada potencjał technologii blockchain i sztucznej inteligencji w radzeniu sobie ze złożonymi globalnymi problemami, które tworzymy my, ludzie - zmianami klimatycznymi i kryzysem demokracji przedstawicielskiej. Łącząc filmowy pamiętnik z obrazami ze skanów 3D, Čákanyová poetycko i dobitnie podkreśla nieodłączne napięcie między analogową i cyfrową przyszłością ludzkości.

Jeden dzień z życia trzech kobiet. Hana właśnie straciła męża, Tereza szuka ucieczki od nadopiekuńczych rodziców, a Silva rozpaczliwie mierzy się z trudami macierzyństwa. Ich drogi krzyżują się w chwili, gdy całe miasto dotyka tajemnicza katastrofa.

Zdenka wraz z mężem i dwójką dzieci przeprowadza się z Czech na Spitsbergen, by prowadzić tam badania nad społecznymi przeobrażeniami zachodzącymi w najbardziej wysuniętym na północ mieście Ziemi – Longyearbyen. Życie na końcu świata ma posmak niebezpiecznej przygody: na spacery trzeba chodzić ze sztucerem, a bezkresne krajobrazy za oknem przywodzą na myśl ilustracje z książek fantasy. Ale Spitsbergen się zmienia. Kryzys klimatyczny wymusza zamknięcie kopalni, a globalizacja – ograniczenie swobód, jakimi cieszyli się mieszkańcy.

W palącym słońcu samotny byk niestrudzenie czeka, podczas gdy mężczyzna skacze w najciemniejsze wody swojej osobowości, w ramach próby pokonania śmierci. W tym cichym poemacie wizualnym na stole skrupulatnego taksydermisty pojawia się masywne ciało byka, który zmarł w palącym słońcu na środku corridy. Pracując z ciałem nieokiełznanego zwierzęcia, mężczyzna dokonuje wewnętrznej przemiany i odnajduje w jego skórze sposób na radzenie sobie z własną śmiertelnością i przemijaniem życia.

Taka biografia nie mogła być opowiedziana inaczej - wyśpiewuje ją dla nas współczesny chór, korzystając z muzycznej schedy po Janie Kaprze oraz z przebogatej zawartości jego prywatnego archiwum: listów, zapisków czy amatorskich filmów. Należał do czołówki czechosłowackich kompozytorów. Wdał się w namiętny romans ze stalinowską władzą, lecz po 1968 roku znalazł się na cenzurowanym. Tę barwną, acz skomplikowaną postać muzycznego eksperymentatora film przedstawia w tonacji buffo, ukazując meandry losu artysty.

W swoim pełnometrażowym debiucie reżyserka Paula Ďurinová wyrusza na wędrówkę wśród różnorodnych formacji skalnych, aby spróbować uporać się ze stratą dziadków.