Filmy prl, miasteczko

W Trzebiatowie, małym miasteczku, panuje niezwykłe ożywienie. Na rynku zebrał się tłum mieszkańców, aby powitać ukochanego sierżanta MO - Władysława Lichniaka. Sierżant wrócił właśnie z pisemnego egzaminu maturalnego. Uwielbiający go mieszkańcy dbają, aby miał odpowiednie warunki do nauki. Ograniczyli spożycie alkoholu i sami utrzymują porządek w mieście. Niestety, wybucha awantura i zakłóca spokój sierżanta.

Słynny, autentyczny napad na bank w Wołowie w 1962 roku, posłużył za kanwę tego kryminału. Historia w filmie rozgrywa się gdzieś na Śląsku. W jednym z banków wystąpiła awaria systemu alarmowego, podczas jej naprawy rzemieślnik Jaskólski dochodzi do przekonania, że bank ten można łatwo okraść. Przystępuje do organizacji skoku na skarbiec. Werbuje do akcji niekaranych, dobrze sytuowanych obywateli: kasjera bankowego, właściciela zakładu samochodowego, taksówkarza. Akcję przeprowadzają sprawnie, łupem pada 16 milionów złotych, ale czy dalej wszystko przebiegnie, tak jak zaplanowali?

W okresie „Aby Polska rosła w siłę, a ludzie dostali Żytniej” film Henryka Kluby do scenariusza Wiesława Dymnego nie mógł się ukazać i został tzw. „półkownikiem”. A nie mógł z prostej przyczyny – pokazywał bowiem zachowania młodzieży, które, według propagandy PRL, w Polsce nie występowały. I tak do miasteczka terroryzowanego przez bandę motocyklistów przyjeżdża młody dziennikarz, Tadeusz Rusin, który chce tę całą sytuację opisać. Już pierwszego dnia styka się z motocyklistami, stając w obronie bitego przez nich chłopaka, ale sam również obrywa. Z pomocą przychodzi mu… Katarzyna – siostrzenica proboszcza i biegła w judo dziewczyna, która pomoże mu także zdobyć zaufanie bandy, niezbędne do napisania dobrego reportażu.

Debiutancki film Kazimierza Kutza, złożony z trzech nowel, „Krzyż”, „Pies” i „Wdowa”, będących adaptacjami opowiadań Józefa Hena. Akcja toczy się w czasie II wojny światowej i tuż po niej. „Krzyż”: Franek Socha to wiejski fajtłapa i poczciwina. Podczas wojny wykazuje się jednak bohaterstwem i zostaje odznaczony Krzyżem Walecznych. Ma nadzieję, że po powrocie do rodzinnej wsi odzyska uznanie w oczach rodziny i znajomych. Wojnę postrzega jednak tylko jako działania frontowe. Po powrocie do domu przeżywa szok, gdy okazuje się, że wojna dotarła także tu, a z jego wsi zostały jedynie zgliszcza. „Pies”: Studium duchowej patologii spowodowanej przez wojnę. Do oddziału polskich żołnierzy przyplątuje się bezpański pies. Okazuje się jednak, że zwierzę zostało wyszkolone przez esesmanów do pilnowania jeńców w Oświęcimiu. Polacy wyładowują na nim swą nienawiść. „Wdowa”: Film pełen humoru i łagodnej satyry. Po wojnie w małym miasteczku na Ziemiach Zachodnich ludzie próbują odnaleźć się w nowej rzeczywistości. Do miasteczka przybywa wdowa po bohaterze wojennym. Miejscowi traktują ją niemal jak obiekt kultu. Mało kto dostrzega, że jest ona wciąż młodą i atrakcyjną kobietą, która chętniej niż o żałobie myśli o przyszłości.

Marek Późny przyszedł na świat gdzieś na polskiej prowincji, w znamiennym roku 1968. Jego doświadczenia w sposób naturalny stają się doświadczeniami jego pokolenia, a także sporej grupy Polaków. No, może nie wszystkie: nie każdy wszak wybiera na swych idoli autorytety tak skrajne, jak Pan Bóg Wódz Narodu Wybranego i Winnetou Wódz Apaczów. Obaj każdy na swój sposób stają się doradcami dojrzewającego Marka, jego drogowskazami w kluczowych momentach życia.

Nastrojowy dramat psychologiczny, rozegrany w scenerii prowincjonalnego miasteczka: stary kolejarz staje wobec konfliktów, zrodzonych z nieoczekiwanego ożenku syna z obcą kobietą, nie zaś z kochającą go miejscową dziewczyną. Małe kresowe miasteczko. Z wojny wraca do domu syn starego zawiadowcy stacji, niespodziewanie przywożąc ze sobą żonę. Dramat kochającej go i czekającej na niego córki sąsiada, Celinki, oraz ojca, który w niej widział swą synową. Syn nie mogąc pogodzić się z ojcem, wyjeżdża wraz z żoną spodziewającą się dziecka. Miasteczko opuszcza także Celinka.

Polska prowincja, lata osiemdziesiąte. Januszek - miasteczkowy Casanova, wraca z wojska. W domu czeka na niego Blada, matka jego przyszłego dziecka, córka szefa miejscowej bezpieki, który załatwił kandydatowi na zięcia skrócenie służby wojskowej. Januszek, mający na sumieniu niejedno złamane serce niewieście, nie pali się do ożenku. Unika jak może wrzaskliwej narzeczonej i jej wpływowego tatusia. Jak zwykle, mimo ostrej kontroli Bladej, nie przepuszcza żadnej "spódniczce". Ląduje nawet w łóżku Lali - ciotki dziewczyny, zamożnej producentki nagrobków. Trochę kradnie, trochę rozrabia, a przede wszystkim broni się przed małżeńskimi więzami. W końcu jednak w odświętnym garniturze staje u boku przyodzianej w biel Bladej. Czy jednak pozwoli założyć sobie ślubną obrączkę?

W Kramnie, spokojnym śląskim miasteczku, dochodzi do dwóch tragicznych wydarzeń. W szpitalu umiera, potrącona przez ciężarówkę, nieznana tu nikomu kobieta – Matylda Krychowa. Tego samego dnia zamordowany zostaje sędzia Edward Murach. To z pozoru dwie rożne sprawy. Dopiero w trakcie skomplikowanego śledztwa okazuje się, jak wiele je łączy. Matylda Krychowa przyjechała do Kramna, bo w tym miasteczku podczas wojny Niemcy zamordowali jej syna. Chodzi o zbrodnie popełnione w niemieckim szpitalu dla nieuleczalnie chorych dzieci. Z kolei sędzia tropił zbrodniarzy wojennych. Kluczem do rozwiązania zagadki zbrodni i ujawnienia tożsamości mordercy okazuje się niemiecka gazeta z 1941 roku, z reportażem i zdjęciem z tego obozu, pomaga w ostatecznym zdemaskowaniu mordercy.

Mosz – kapitalnie grany przez Jerzego Stuhra – zaopatrzeniowiec w zakładzie przemysłowym gdzieś w podkrakowskim miasteczku. Momentem przełomowym w jego życiu staje się kupno amatorskiej kamery filmowej. Filip bowiem, jako człowiek bez reszty oddany rodzinie, pragnie uwiecznić narodziny i rozwój swojej córki. Więść o zakupie Mosza obiega zakład pracy. Filip otrzymuje propozycję nakręcenia filmu z okazji pięciolecia przedsiębiorstwa. Dyrektor zakładu obejmuje nawet protektorat nad nowo powstałym amatorskim klubem filmowym. Kieślowski z niezwykłą przenikliwością ukazuje powolna ewolucję Filipa, który z człowieka „schowanego“ we własną prywatnośći ceniącego ponad wszystko „święty spokój“ przeobraża się w społecznika i artystę, wrażliwego na ludzką krzywdę i niesprawiedliwość. Amatorskim filmom Mosza daleko bowiem do propagandy sukcesu. Wręcz przeciwnie – samorodny reżyser bezkompromisowo pokazuje wynaturzenia otaczającej go rzeczywistości. Cena prawdy jest jednak wysoka...

Z wiejskiej prowincji w sobotę przyjeżdżają pociągiem do stolicy trzy panienki. Chcą się zabawić, ale w podtekście, głównym zamiarem jest poznanie kandydatów na przyszłych mężów. Dają się poderwać w kawiarni na Krem Sułtański dwóm panom, którzy przedstawiają się jako "Inżynier" i "Magister". Razem ruszają w miasto…