Filmy artysta

W deszczowy dzień pewien artysta obserwuje z okna krople wody. Tylko artysta dostrzec może świat kryjący się w kropli. Widzi w nim błazna Pierota, który zostaje odrzucony przez swoją ukochaną Kolombinę, jadącą w zaprzęgu konnym.

Zmagania malarza z własną sztuką i oczekiwaniami odbiorców.

Praca dyplomowa brytyjskiego reżysera zrealizowana pod opieką Stanisława Różewicza, pierwsza zachowana rejestracja treningu wokalnego i fizycznego aktorów, prowadzonego przez Jerzego Grotowskiego, obrazująca jego ówczesne badania nad działaniami rezonatorów. Materiał powstał w okresie przygotowań Teatru 13 Rzędów do spektaklu „Tragiczne dzieje doktora Fausta” wg Christophera Marlowa (premiera, zarazem polska prapremiera dramatu, 23 kwietnia 1963 roku). Zawiera ponad sześciominutowe fragmenty tego spektaklu, przedstawiające przede wszystkim Zbigniewa Cynkutisa w roli tytułowej, ale także Renę Mirecką (Mefista). Grotowski udzielił też wywiadu do filmu, został nagrany przy kościoła „na górce” w Opolu. Artysta był związany z miastem od 1959 do 1964 roku, kiedy kierował Teatrem 13 Rzędów, przekształconym z czasem w Teatr Laboratorium 13 Rzędów, działającym przy Rynku w klubie Maska. Film otrzymał Nagrodę DKF „Zygzakiem” na Festiwalu Filmów PWSTiF, Warszawa, 1964 rok.

„Film o filmie dla filmu o filmie przy filmie…” – komentarz z offu doskonale podsumowuje komplikacje, jakie stwarza ten krótki metraż. Nic dziwnego: rzeczywistość w dziełach Królikiewicza jest zazwyczaj niespójna, w stanie rozpadu, trwale uszkodzona, boleśnie naznaczona historią. Taki też, fragmentaryczny, pokawałkowany i chaotyczny jest obraz „Każdemu to, czego wcale mu nie trzeba”. Historia powraca w nim bezustannie i bywa, że towarzyszy jest nerwowy, głośny śmiech. Kryzys moralny i kulturowy jest wyraźnie wyczuwalny. Można go zaobserwować nawet… nad basenem.

Kabaret „Dudek”, dzieło życia Edwarda Dziewońskiego, jeden z najwybitniejszych powojennych kabaretów uchwycony przez dokumentalistę za kulisami w czasie prób. Na scenie gwiazdy polskiego aktorstwa w pierwszorzędnych piosenkach Wojciecha Młynarskiego.

W 10 rocznicę istnienia kabaret „Piwnica pod Baranami” wyjątkowo opuścił swoją siedzibę przy Starym Rynku w Krakowie i wydał bal w pobliskim zamku Pieskowej Skale. Okazją do świętowania były też imienny Piotra Skrzyneckiego, założyciela kabaretu.

Jednoaktówka Sławomira Mrożka pt. „Męczeństwo Piotra Oheya” to klasyczny przykład groteski. Tragizm łączy się tu z komizmem, elementy wzniosłe sąsiadują z absurdem. Fabuła to ciąg absurdalnych zdarzeń, przesyconych czarnym humorem. Mrożek buduje świat na opak. W jednoaktówce odnajdujemy refleksję na temat egzystencji współczesnego człowieka, relacji państwo – obywatel. Męczeństwo głównego bohatera, bezrobotnego artysty Piotra Oheya, nie jest efektem jego czynów heroicznych. Wynika z poddawania się biegowi wydarzeń i oczekiwania – bezpodstawnego – na szczęśliwe zakończenie.

Bohaterem opowieści jest pisarz, który w imię wolności artystycznej odmawia uczestniczenia w otaczających go „układach” i uznany zostaje w związku z tym przez najbliższe i dalsze otoczenie za „wariata”. Sam przyjmuje bez sprzeciwu tę rolę, postanawia być psem i trafia na leczenie psychiatryczne. Rzecz o niezrozumieniu, wyobcowaniu i samotności artysty.

Świat Brunona Schulza, pisarza i grafika z przedwojennego Drohobycza, zaklęty w jego grafikach z lat 30., a po latach ożywiony środkami filmowymi: animacją, kolażem, zdjęciami żywej akcji. Podstawę stanowiły rysunki Schulza przedstawiające mieszkańców rodzinnego miasteczka, jego uliczki, zaułki, postaci fantastyczne, autoportrety oraz kobiece akty. Grafiki Schulza prezentuje wyniosła kobieta o miodowych włosach (w tej roli Ewa Frykowska, modelka Domu Mody Telimena), ta sama gra rolę obiektu erotycznej fascynacji bohatera.